راهنمای آزمایشات بخش بیوشیمی

    • نام آزمایش: كراتينين
     
    •  موارد کاربرد تست:
    • برای تشخیص اختلال عملکرد کلیه
    • کراتینین محصول تجزیه کراتین فسفات است که در انقباض عضله اسکلتی شرکت می کند. تولید روزانه کراتین و نتیجتا کراتینین به توده عضلانی بستگی دارد و نوسان آن بسیار اندک است کراتینین نیز همانند BUN تماما توسط کلیه ها دفع می شود، بنابراین نسبت مستقیم با عملکرد دفعی کلیه دارد. افزایش کراتینین در پلاسما همیشه نسانه کاهش تصفیه گلومرولی و اختلال در عملکرد کلیه ها می باشد.
    • اما سطح کراتینین بر خلاف BUN چندان تحت تاثیر عملکرد کبد قرار نمی گیرد سطح کراتینین سرم همانند BUN می باشد اما دیرتر از آن افزایش می یابد. بنابراین افزایش سطح کراتینین نشانه مزمن بودن فرایند بیماری است. دفع مقدار کراتینین ادرار 24 ساعته هر فرد عدد ثابت است و از آن برای صحت جمع آوری ادرار 24 ساعته در بعضی تست ها استفاده می­شود.
     
    • اساس روش آزمایش:
    • واکنش ژافه:
    • در این آزمایش کراتینین با آلکالن پیکرات تشکیل یک کمپلکس رنگی می­دهد. شدت رنگ ایجاد شده متناسب با مقدار کراتینین نمونه است.
    • Creatinine + Picric acid                          Creatinine picrate complex
     
    • نمونه مورد نیاز در بخش نمونه گیری: خون تام وریدی – انواع مایعات بیولوژیک بدن – ادرار 24 ساعته بیمار
    • نمونه مورد نیاز در بخش فنی: سرم – مایعات بدن
      • -ادرار باید به نسبت 1+50 با آب مقطر رقیق شود (برای مثال 100 میکرو­لیتر ادرار به علاوه 5 میلی­لیتر آب مقطر) و عدد به دست آمده در 51 ضرب شود.
      • حداقل مقدار:  500 لاندا
      • ظرف نمونه گیری: لوله های درب قرمز سیستم خلاء
      • معیار غیر قابل قبول بودن نمونه: همولیز
     
    • - كراتينين محصول تجزيه كراتين فسفات است كه در انقباض عضله اسكلتي شركت مي كند. توليد روزانه كراتين و نتيجتا كراتينين به توده عضلاني بستگي دارد و نوسان آن بسيار اندك است.
    • - آزمایش کراتینین خون همراه با  BUN(نیتروژن اوره خون ) جهت بررسی عملکرد کلیه استفاده می شود.
    • - سطح كراتينين بر خلاف BUN چندان تحت تاثير عملكرد كبد قرار نمي گيرد.
    •  سطح كراتينين سرم ديرتر از اوره افزايش مي يابد. بنابراين افزايش سطح كراتينين نشانه مزمن بودن فرايند بيماري است.
    • - دفع مقدار كراتينين ادرار24 ساعته هر فرد عدد ثابت است و از آن  براي صحت جمع آوري ادرار 24 ساعته در بعضي تستها استفاده مي شود.
    • - ورزش باعث افزایش کراتینین سرم می شود
    • - حاملگی باعث کاهش کراتینین خصوصا در 3ماهه اول و دوم
    • - جهت بررسی دقیق‌تر عملکرد کلیه‌ها نسبت کراتینین با میکروآلبومین و یا نسبت کراتینین با پروتئین در ادرار توسط پزشک درخواست می‌شود .
     
    •    مقادیر نرمال :
      • -کراتینین خون:
        •  زنان : 1.2-0.6  میلی گرم بر دسی لیتر
        • مردان : 1.3-0.8 میلی گرم در دسی لیتر
      • -کراتینین ادرار 24  ساعته :
        • زنان : 1.8-0.6 گرم در 24 ساعت
        • مردان : 2-0.8 گرم در 24 ساعت
      • -کراتینین ادرار رندوم :
        • زنان : 220-30 میلی گرم در دسی لیتر
        • مردان : 260-40 میلی گرم دردسی لیتر
    • آزمایش فسفر، فسفات
    • فسفر در بدن به شکل فسفات وجود دارد. سطح فسفات توسط سوخت و ساز کلسیم، هورمون پاراتیروئید، دفع کلیوی و تا حدی هم جذب روده ای تعیین می شود. همواره باید در نظر داشت که یک رابطه معکوس بین فسفر سرم و کلسیم وجود دارند به گونه ای که افزایش یکی سبب کاهش دیگری شده و بالعکس. هورمون پاراتیروئید جذب کلیوی فسفات را کاهش داده و در مقابل ویتامین D تا اندازه کمی باعث جذب روده ای فسفات می گردد.
     
    • آزمایش های مرتبط
      • کلسیم خون: اندازه گیری سطح کلسیم سرم باید به صورت همزمان با تعیین مقادیر فسفات صورت گیرد.
      • هورمون پاراتیروئید: این هورمون می تواند باعث تغییر سطح فسفات و کلسیم سرم خون شود.
     
    •  شرایط نمونه گیری تست فسفر ، فسفات
      • بیمار باید از نیمه شب روز آزمایش در شرایط NPO نگهداری شود. (NPO: Nil Per Os به معنی خودداری از خوردن مواد غذایی و فقط نوشیدن مایعات برای یک بیمار است). ترجیحا بیمار مایعات حاوی گلوکز را ساعاتی قبل از انجام آزمایش قطع کند.
     
    • دلایل افزایش
      • بیماری هایی مانند هایپوپاراتیروئیدی، آکرومگالی، سارکوئیدوز، آنمی همولیتیک، هایپوکلسمی و متاستاز استخوانی سبب افزایش سطح فسفر سرم می شوند. از سوی دیگر افزایش مصرف فسفات در رژیم غذایی نیز سبب افزایش سطح موقتی آن می شود.
     
    •  دلایل کاهش
      • هایپرپاراتیروئیدی، هایپرکلسمی، هایپرانسولینیسم در کودکان، الکلیسم مزمن، سپسیس با باکتری های گرم منفی، مصرف مداوم آنتی اسید و کافی نبودن فسفر در رژیم غذایی همگی از عوامل کاهش دهنده سطح فسفات در بیماران هستند.
     
    •  داروها و عوامل مداخله گر
      • افزایش مصرف ویتامین D، مصرف بیش از حد کربوهیدارت و داروهایی مانند تیازیدها و فوروزماید، متی سیلین و استروئید ها سبب افزایش سطوح فسفر خون می شوند. از سوی دیگر، داروهای بیهوشی، استروژن ها، آلبوترول ها، انسولین، آنتی اسیدها و قرص های ضد بارداری سبب کاهش سطوح فسفر خون می شوند.
    • نام آزمایش: پروتئین تام خون، پروتئین توتال سرم
    • نام های دیگر آزمایش: total protein,TP
    • موارد کاربرد تست:
      • اندازه  گیری غلظت پروتئین توتال تست مفیدی برای تشخیص بسیاری از نارسایی ها است.
      • به صورت کلی برای ارزیابی وضعیت تغذیه­ ای است و در بیماری­ های مختلف تغییرات دارد.
      • پروتئین توتال سرم شامل آلبومین + گلوبولین ها شامل (آلفا – بتا – گاماگلوبولین) و در پلاسما فیبرونوزن هم به آن اضافه می شود.
    • اساس روش آزمایش: فتومتریک بر طبق روش Biuret
      • در این آزمایش پروتئین در محیط قلیایی با یون های مس تشکیل یک کمپلکس لاجوردی رنگ می دهد. شدت رنگ ایجاد شده متناسب با مقدار پروتئین در نمونه می باشد.
    • نمونه مورد نیاز در بخش نمونه گیری: خون تام وریدی
    • نمونه مورد نیاز در بخش فنی: سرم- پلاسما همراه با هپارین یا EDTA
    • حداقل مقدار:  500 لاندا
    • ظرف نمونه گیری: لوله های درب قرمز سیستم خلاء
    • معیار غیر قابل قبول بودن نمونه: همولیز بودن نمونه افزایش کاذب می­دهد.
    • اگر گارو روی بازو زیاد بسته بماند به صورت غیر طبیعی باعث افزایش کاذب توتال پروتئین میشود.
     
    • مقادیر طبیعی:
      • کودکان:                                                      پسر                                                         دختر
      • تا 30 روزه                             6.3-4.1 گرم در دسی لیتر                            6.2-4.2 گرم در دسی لیتر
      • 1 تا 6 ماه                             6.7-4.7 گرم در دسی لیتر                            6.6-4.4 گرم در دسی لیتر
      • 7 ماهه تا 1 ساله                  7.0-5.5 گرم در دسی لیتر                             7.9-5.6 گرم در دسی لیتر
      • 2 تا 18 ساله                        8.0-5.7  گرم در دسی لیتر                            8.0-5.7 گرم در دسی لیتر
      • بزرگسالان:                         8.8-6.6 گرم در دسی لیتر      
    • سه نوع آنزیم آمیلاز در طبیعت وجود دارد که به نام‌های آلفا آمیلاز، بتا آمیلاز و گاما آمیلاز شناخته می‌شوند. از میان انواع مختلف این آنزیم‌ها اندازه‌گیری آلفا آمیلاز ارزش بیشتری دارد. منابع تولید آلفا آمیلاز پستانداران، ارگانیسم‌های میکروبی و گیاهی است.
     
    • آنزیم آمیلاز اتصال گلیکوزیدی را در مولکول‌های نشاسته (به وسیله مولکول آب) قطع و آنها را به دو مولکول کوچک‌تر به نام‌های گلوکز و مالتوز تبدیل می‌کند. پلی ساکارید نشاسته خود از دو نوع پلیمر به نام‌های آمیلوز و آمیلوپکتین تشکیل شده است.
     
    • بتا آمیلاز توانایی هیدرولیز کامل نشاسته را ندارد و منابع تولید آن دانه‌های گیاهان و سیب زمینی است. این آنزیم با تولید قند مالتوز باعث شیرین شدن میوه‌ها می‌شود.
    • گاما آمیلاز در محیط اسیدی (pH=3) بیشترین فعایت را دارد. این آنزیم در منابع حیوانی یافت و به مقدار نسبتاً کمی در صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
    • آلفا آمیلاز در پانکراس، پاراتیروئید، سرم، ادرار، بافت تومور و بزاق پستانداران یافت می‌شود.
      • - دو نوع آلفا آمیلاز بزاقی و پانکراسی وجود دارد که بسیار شبیه به هم هستند. در حالی که نوع پانکراسی را می توان تقریباً به صورت انحصاری به پانکراس نسبت داد، نوع بزاقی در اشک، عرق، شیر انسان، مایع آمنیوتیک، ریه‌ها، بیضه‌ها و اپی‌تلیوم لوله فالوپ مشاهده می‌شود.
      • -عمل هضم نشاسته در دهان توسط آلفا آمیلازهای بزاق (پتیالین) شروع می‌شود و در روده کوچک با آلفا آمیلازهای پانکراس ادامه پیدا می‌کند.
      • -اندازه‌گیری آلفا آمیلاز سرم در یک دوره مشخص به تشخیص پانکراتیت حاد و گاهاً پانکراتیت مزمن کمک می‌کند.
     
    • - این تست چه زمانی در خواست می‌شود؟
    • این تست معمولاً برای افراد مبتلا به پانکراتیت با علائم زیر درخواست می‌شود:
      • -درد شدید قسمت راست و بالای شکم (این درد بعد از خوردن غذا یا خوابیدن به پشت بدتر می‌شود)
      • -تب شدید
      • -از دست دادن اشتها
      • -تهوع و استفراغ
      • -زردی پوست و چشم
      • -چربی خفیف در مدفوع(استئاتوره)
    •  آزمایش‌ آمیلاز همچنین برای ارزیابی روند درمان سرطان پانکراس و یا حذف سنگ‌های صفراوی که موجب حملات کیسه صفرا شده‌اند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
    • موارد کاربرد تست: آلبومین یک  از مهمترین پروتئین های انتقال دهنده در پلاسما است که مواد گوناگونی را حمل می کند و اصلی ترین نقش را در فشار اسمزی پلاسما دارد.
    • اندازه گیری آلبومین سرم برای تشخیص و بررسی بیماری های کبدی مانند سیروز کبدی انجام می شود. به علاوه میزان آلبومین ملاکی برای تعیین سلامت و وضعیت تغذیه است و برای تشخیص سوء تغذیه و تعیین وضعیت تغذیه بیماران استفاده می شود.
     
    • اساس روش آزمایش : BROMOCRESOL GREEN
    • در این آزمایش آلبومین موجود در سرم با BROMOCRESOL GREEN (در PH اسیدی) یک کمپلکس رنگی سبز-آبی ایجاد می کند. شدت رنگ ایجاد شده متناسب با مقدار آلبومین در نمونه است.
    • نمونه مورد نیاز در بخش نمونه­ گیری: خون تام وریدی
    • نمونه مورد نیاز در بخش فنی: سرم- پلاسما همراه با هپارین یا EDTA
    • حداقل مقدار:  500 لاندا
    • ظرف نمونه گیری: لوله های درب قرمز سیستم خلاء
     
    • آلبومين فراوانترين پروتئين پلاسما و تشكيل دهنده 65-55% پروتئين توتال مي باشد. آلبومين در كبد ساخته ميشود و در بيماريهاي كبدي، سوء تغذيه، سوء جذب و در بيماريهاي كليوي شامل سندرم نفروتيك، گلومرولونفريت مزمين و ديابت كاهش مي يابد. آلبومين همچنين به عنوان يك مخزن متحرك اسيدهاي آمينه براي تشكيل پروتئينهاي ديگر عمل ميكند. كاهش آلبومين سرم به عنوان فاكتور خطر مستقلي براي مرگ و مير افراد مسن در نظر گرفته شده است. پايينبودن آلبومين سرم در افرارد پير به هنگام بستري شدن در بيمارستان به عنوان فاكتوري براي پيشگويي افزايش طول مدت بستري در بيمارستان نيز كاربرد دارد. در بيماران مبتلا به آدنوكارسينوم كولوركتال از سطح آلبومين سرمي همانند مرحله بندي دوك (Dukes, stage)، تمايز هيستوپاتولوژي و سن بيمار ميتوان به عنوان شاخص پيشآگهي استفاده نمود. افزايش ميزان آلبومين در مواردي مانند دهيدراتاسيون مشاهده ميگردد كه معمولاً همراه با افزايش هموگلوبين و هماتوكريت نيز مي باشد.
     
    • مقادیر طبیعی : بزرگسالان : 5.2-3.5 گرم در دسی لیتر
     
    • نام آزمایش: Zinc
    • نام اختصاری: Zn
    • سایر نام ها: روی
    • نوع نمونه قابل اندازه گیری: سرم یا پلاسمای هپارینه، خون کامل
    • حجم نمونه مورد نیاز: 0.8 mL
    • شرایط نمونه گیری: ترجیحاً بیمار ناشتا باشد.
     
    • سرم:
      • بعد از نمونه گیری 30 دقیقه صبر می کنیم تا نمونه لخته گردد. سپس لخته را سانتریفیوژ کرده تا سرم از فراکسیون سلولی جدا گردد.
      • جمع آوری سرم در ظرف عاری از فلز و نگهداری در ویال پلاستیکی صورت گیرد.
     
    • پلاسما: جداسازی سریع پلاسما و نگهداری در ویال پلاستیکی پلی پروفیلن
     
    • ملاحظات نمونه گیری:
      • از لوله های عاری از فلز و اسیدواش استفاده شود.
      • سرم یا پلاسما باید ظرف 45 دقیقه از سلول جدا شود.
      • از پی پت جهت جابجایی سرم استفاده نکنید.
     
    • موارد عدم پذیرش نمونه: عدم استفاده از لوله های اسیدواش یا ویال پلی پروفیلن و نمونه همولیز یا ایکتریک شدید موجب رد نمونه می شود.
    • شرایط نگهداری: نمونه در C◦ 4 و در  C◦ 20-  به مدت 14 روز پایدار است.
    • کاربردهای بالینی: به منظور تشخیص اضافه بار یا کمبود روی انجام می شود.
     
    • مقادیر طبیعی:
      • سرم: 70 – 120 µg/dl
      • گلبولهای قرمز:   10 – 16 µg/dl
      • ادرار:      150 – 1200 µg/day
     
    • تفسیر: مقادیر طبیعی روی سرم بین  70 – 120 µg/dl  می باشد. بیماران دچار سوختگی مبتلا به آکرودرماتیتیس انترو پولیتیکا مقادیر روی سرم آنها کمتر از   µg/dl 40 می باشد. این بیماران به سرعت به مکمل روی پاسخ می دهند.
     
    • افزایش سطح: آنمی، آترواسکروز (تصلب شرایین)، بیماری عروق کرونر، کارسینوم استخوان
    • کاهش سطح: ایدز، عفونت حاد، استرس، سوختگی ها
     
    • عوامل مداخله گر:
      • افزایش دهنده ها: کلروتالیدون و پنی سیلامین
      • کاهش دهنده ها: کورتیکواستروئیدها، استروژن ها، انترفرون ها،  ضد بارداری خوراکی (OCP)، فنی توئین، تیازیدها
     
    • توضیحات: میزان روی در سرم 16 درصد بیش از پلاسما گزارش می شود. ضد انعقاد ها مقدار بسیار کمی روی دارند. نمونه سرم همولیز شده منجر به افزایش کاذب در سطح سرمی روی می شود.
    • نام آزمایش: Uric Acid
    • مخفف انگلیسی تست: UA
    • نام فارسی تست: اسید اوریک
    • روش انجام: Photometric
    • نوع نمونه: S, PE, PH, BF, U
    • آمادگی بیمار: توصیه می شود که بیمار ناشتایی داشته باشد.
     
    • علت درخواست تست:
      • کمک به تشخیص نقرس در صورت وجود سابقه خانوادگی (اتوزوم غالب)، یا نشانه ها و علایم نقرس که مقدار اسید اوریک بالا خواهد بود.
      • تعیین علت موارد شناخته شده یا مشکوک سنگ های کلیوی
      • ارزیابی وسعت تخریب بافتی در عفونت، گرسنگی، ورزش شدید، بدخیمی ها، شیمی درمانی و یا درمان رادیاسیون
      • بررسی آسیب احتمالی کبد در اکلامپسی (مقادیر اسید اوریک افزایش خواهد داشت)
      • مونیتور کردن تاثیر داروهایی که به عنوان عارضه جانبی یا اثر درمانی خود بر مقادیر اسید اوریک تاثیر می گذارند.
     
    • توضیح راجع به تست
    • اسید اوریک در اثر شکسته شدن پورین ها ایجاد می شود. پورین ها مواد اولیه در ساخت DNA و RNA هستند.
    • پورین ها از طریق مصرف مواد غذایی و یا در اثر مرگ و میر سلولی وارد جریان خون می شوند. بخشی از اسید اوریک از طریق مدفوع دفع می شود؛ اما قسمت عمده آن از طریق ادرار دفع می شود.مقدار زیادی اسید اوریک در مفاصل و بافت های نرم تجمع می یابد و باعث بیماری نقرس می شود.
    • نقرس پاسخی التهابی به تجمع کریستال های اسید اوریک در مفاصل و بافت های نرم بدن است.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • تخریب بافتی وسیع در اثر گرسنگی و یا ورزش شدید
      • مسمومیت مزمن با سرب
      • سندروم داون
      • کمبود G6PD
      • هیپوپاراتیروئیدیسم
      • سندروم لیش- نیهان
      • بیماری پلی کیستیک کلیه
      • آنمی سیکل سل
      • الکلیسم
      • نارسایی احتقانی قلب
      • اکلامپسی
      • مولتیپل میلوما
      • شیمی درمانی یا رادیاسیون درمانی
      • دیابت
      • مصرف زیاد پورین در رژیم غذایی
      • فشار خون بالا
      • ورزش سنگین
      • مسمومیت با سرب
      • آنمی پرنیشیوز
      • پسوریازیس
    • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • سندروم فانکونی
      • بیماری ویلسون
      • رژیم غذایی کم پورین
      • بیماری شدید کبدی
      • تست های تکمیلی
      • Synovial fluid analysis
     
    • تداخلات دارویی
    • داروهایی نظیر اسید آسکوربیک، آسپیرین، کافئین، سیس پلاتین، دیازوکسید، اپی نفرین، اتامبوتول، لوودوپا، اسید نیکوتینیک، فنوتیازین ها، تئوفیلین سطح اسید اوریک را در خون افزایش می دهند.
    • داروهای حاجب اشعه X، دِسفرال، متیل دوپا، آلوپورینول، آسپرین (دوز بالا)، آزوتیوپرین، کلوفیبرات، دیورتیک ها، کورتیکواستروئیدها، استروژن ها، انفوزیون های گلوکز، گانفیزین، مانیتول، پروبنسید و وارفارین می توانند سطح اسید اوریک را در خون کاهش دهند.
    • نکته: استرس می تواند موجب افزایش سطح اسید اوریک خون شود.
    • اطلاعات تکمیلی
      • ۱- جهت بررسی مبتلایان به سنگ کلیه میزان اسید اوریک ادرار ارزیابی می شود.
      • ۲- ماهی، مارچوبه، نوشیدنی های حاوی کافئین، قارچ، اسفناج، مخمر، جگر و قلوه مواد غذایی هستند که در آنها مقادیر زیادی پورین وجود دارد.
    • نام آزمایش: TIBC
    • نام کامل تست: Total Iron-Binding Capacity
    • نام فارسی تست: ظرفیت کلی اتصال به آهن
    • نام های دیگر: Serum (Total) Iron-Binding Capacity
    • روش انجام: Photometric
     
    • آمادگی بیمار:
    • بیمار  باید ۱۲ ساعت ناشتا باشد( مصرف آب مجاز است) . نمونه ترجیحاً بین ساعت ۸ تا ۱۰ صبح و حداکثر قبل از ۱۲ ظهر گرفته شود(به علت تاثیرات ریتم شبانه‌روزی آهن و اینکه سطح آهن در عصر پایین‌‌تر است).
    • ازمصرف داروها و مکمل های حاوی آهن ۲۴ ساعت قبل از نمونه گیری اجتناب گردد.
    • نمونه می‌بایست قبل از اینکه بیمار آهن درمانی بگیرد یا تزریق خون داشته ‌باشد گرفته‌ شود. در صورتی‌که بیمار تزریق خون انجام داده باشد؛ می‌بایست چندین روز بعد آزمایش دهد.
     
    • نوع نمونه: S
     
    • علت درخواست تست:
      • کمک به تشخیص آنمی فقر آهن
      • افتراق بین آنمی فقر آهن و آنمی مربوط به بیماری های مزمن
      • مونیتور کردن پاسخ هماتولوژیک به درمان در زمان حاملگی و آنمی های فقر آهن
      • کمک به تشخیص هموکروماتوز یا بیماری هایی که متابولیسم و ذخیره آهن مختل شده است.
     
    • توضیح راجع به تست
      • غلظت آهن سرم بیانگر Fe۳+ متصل به ترانسفرین است و شامل آهن سرم به صورت هموگلوبین آزاد نمی‌شود. به طور طبیعی فقط حدود یک سوم محل های اتصال آهن در ترانسفرین؛ توسط Fe۳+ اشغال می‌شوند. بنابراین ترانسفرین سرم ظرفیت ذخیره‌ای قابل‌توجهی برای اتصال آهن دارد که ظرفیت غیراشباع اتصال به آهن (UIBC) نامیده می‌شود. حداکثر میزان آهنی که می‌تواند به ترانسفرین اتصال یابد، ظرفیت کلی اتصال به آهن (TIBC) نامیده می‌شود. نسبت آهن سرم به TIBC؛ برابر با درصد اشباع ترانسفرین است.
      • معمولاً این تست در موارد شک به آنمی فقر آهن و همراه با اندازه گیری مقدار آهن سرم انجام می شود. زمانی که ذخایر آهن بدن پایین باشد؛ TIBC معمولاً بالاتر از میزان طبیعی خواهد بود (جذب آهن بیشتر می شود).
      • همچنین این تست در موارد شک به سطح بالای آهن نیز انجام می گردد.
      • TIBC در افراد طبیعی سطح آن نسبتاً پایدار است.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • آنمی فقر آهن
      • اواخر بارداری
      • بیماری های حاد کبدی
     
    • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • هموکروماتوز
      • آنمی بیماری های مزمن (در بیماران با عفونت های مزمن، بیماری های التهابی و بدخیمی ها و همچنین در حدود نیمی از بیماران بستری در بیمارستان مشاهده می گردد)
      • آنمی همولیتیک
      • آنمی سیدروبلاستیک
      • انتقال خون های مکرر ( مانند بیماران تالاسمی ماژور)
      • کاهش پروتئین
      • سیروز
      • بدخیمی ها
     
    • تست های تکمیلی: UIBC, Ferritin, Free erythrocyte protoporphyrin (FEP), ZZP, CBC, Thyroid panel
     
    • تداخلات دارویی  و آزمایشگاهی:
    • آیزن پلاس (قرص آهن)، استروژنها، فلورایدها، مینودکس، ضدبارداری های خوراکی، مسترانول می توانند میزان TIBC را افزایش دهند.
    • کورتیکوتروپین، کلرامفنیکل، کورتیزون، دکستران، تستوسترون می توانند میزان TIBC را کاهش دهند.
    • نام آزمایش:  Lipase
    • نام انگلیسی تست :  Lipase, Serum
    • آمادگي بيمار: 12-8 ساعت ناشتايي ولي آب مي تواند مصرف كند.
     
    • توضیح راجع به تست:
    •  ليپاز در سلول هاي آسينار پانكراس ساخته مي شود و در روده تري گليسيريدها را به اسيدهاي چرب تجزيه مي كند. اندازه گيري همزمان ليپاز و آميلاز بطور گسترده اي در بيماران مبتلا به درد شكم درخواست مي شود. ليپازهمچنين در كبد٬ معده٬ روده٬ گلبول سفيد٬ سلول هاي چربي و شير وجوددارد. ليپاز در گلومرول هاي كليوي فيلتره شده ولي در توبول هاي پروگزيمال به طور كامل بازجذب مي شود و در نتيجه به طور طبيعي در ادرار وجود ندارد.
     
    • كاربرد:
    • تشخيص پانكراتيت حاد و مزمن. از آنجائيكه در پانكراتيت ابتدا سطح آميلاز طبيعي مي شود در نتيجه سنجش ليپاز سرم به خصوص در افرادي كه چند روز بعد از شروع علايم مراجعه كرده اند مفيد است.افزايش ليپاز در بيماري هاي غيرپانكراسي كمتر از 3برابر محدوده طبيعي بالايي است در حالي كه در پانكراتيت اين افزايش غالبا 10-5 برابر محدوده بالايي طبيعي خواهد بود.
     
    • محدوديت ها:
    •  ليپاز در بسياري از بيماري ها از جمله سيروز٬ كله سيستيت٬ نارسايي كليه٬ انفاركت يا انسداد روده٬ زخم پپتيك٬ سرطان پروستات، كلانژيت و التهاب يا تومور غدد بزاقي هم بالا مي رود. در شرايطي مثل همودياليز و افزايش چربي ها نيز ليپاز افزايش مي يابد.
     
    • تداخلات دارويي:
    • مصرف اين داروها ممكن است موجب بالا رفتن ليپاز شود: استامينوفن٬ والپروات ٬٬OCP بتانيكول٬ كولينرژيك ها٬ كدئين٬ مپردين٬ متاكولين٬مورفين٬ پنتازوسين٬ كلسيترول٬ سريواستاتين٬ كلرتيازيد٬ كلوزاپين٬ ديازوكسايد٬ هيدروكورتيزون٬ مركاپتوپورين٬ متولازون٬ مترونيدازول٬ مينوكسي لين٬ نيتروفورانتوئين٬ پردنيزولون و سولفامتوكسازول. تجويز كلسيم يونيزه ممكن است سبب كاهش ليپاز گردد. فلزات سنگين و كينين هم فعاليت ليپاز را مهار مي كنند.
     
    • اطلاعات تكميلي:
    • پانكراتيت حاد شايع ترين علت افزايش سطح ليپاز سرم است. در بيماراني كه پانكراتيت ندارند و آميلاز انها بالا است معمولا ليپاز سرم طبيعي است. در پانكراتيت حاد سطح فعاليت سرمي ليپاز همزمان با آميلاز بالارفته و براي 10-7 روز بالا مي ماند و ندرتا بيشتر از 14روز طول مي كشد كه در غير اين صورت بيانگر پيش آگهي ضعيف يا وجود كيست خواهد بود. اندازه گيري CRP هم جهت تعيين شدت پانكراتيت مفيد است. در پانكراتيت مزمن٬ آميلاز و ليپاز ممكن است طبيعي بوده يا به صورت جزيي افزايش يافته باشند. بيلي روبين و آلكالن فسفاتاز هم ممكن است غيرطبيعي باشند. درصورت بروز سوءجذب ممكن است دفع چربي در مدفوع افزايش يابد.
     
    • آزمایش LDH
     
    • آنزیم لاکتات دهیدروژناز "LDH" در بسیاری از بافت های بدن به ویژه قلب، کبد، گلبول های قرمز خون(RBC) و... یافت می شود.
    • در آزمایش "LDH" که به طور روتین از آزمایشگاه ها درخواست می گردد "LDH" کل یا توتال سنجیده می شود، اما درواقع این آنزیم از پنج ایزو آنزیم تشکیل شده است:
      • 1- اساساً در قلب (LDH1)
      • 2- مشخصاً در سیستم رتیکولو اندوتلیال (LDH2)
      • 3- بیشتر در ریه ها و سایر بافت ها (LDH3)
      • 4- اغلب در کلیه ها - جفت و پانکراس (LDH4)
      • 5- اساساً در کبد و عضلات مخطط (LDH5)
     
    • کاربردهای بالینی:
    • اندازه گیری آنزیم LDH  در موارد زیر مفید می باشد:
      • کمک به تشخیص افتراقی انفراکتوس میوکارد، انفارکتوس ریوی، کم خونی ها و بیماری های کبدی
      • پی گیری پاسخ بیمار به بعضی از انواع شیمی درمانی ها
      • کمک به تشخیص بیماری های کلیوی، عضلانی- اسکلتی و مغزی.
     
    • شرایط و ملاحظات نمونه گیری:
      • نکاتی که فرد مراجعه کننده باید به انها توجه داشته باشد:
        • این آزمایش نیاز به ناشتایی ندارد.
        • بسیاری از بیماری ها می تواند موجب افزایش مقادیر LDH گردند، بنابراین وضعیت بیماری خود را هنگام پذیرش، به فرد پذیرش کننده گزارش دهید.
      • عوامل مداخله گر:
        • عوامل زیر می توانند باعث افزایش یا کاهش در مقدار LDH خون گردیده و در نتیجه در گزارش نتیجه آزمایش و تفسیر نهایی توسط پزشک آزمایشگاه و پزشک بالینی ایجاد تداخل کنند، لذا انتظار می رود تا فرد مراجعه کننده و پرسنل پذیرش کننده به آنها توجه داشته باشند:
          • افزایش دهنده ها:
            • همولیز
            • ورزش شدید
            • الکل
            • داروهای بیهوشی، آسپرین، کلوفیبرات، فلوراید ها، میترامایسین، نارکوتیک ها، پروکائین آمید، ایمی پرامین، انترفرون، کتوکونازول، نیتروفورانتوئین، تتراسایکلین
          • کاهش دهنده ها:
            • اسيد آسكوربيك
      • مقدار بدست آمده از این آزمایش در چه شرایطی افزایش می یابد:
          • انفاركتوس ميوكارد
          • بيماری ريوی
          • بيماری كبدی
          • بیماری های پارانشیم کلیه
          • تومورهای بیضه
          • آنمی همولیتيك يا مگالوبلاستيك و...
          • پروتئین تام خون، پروتئین توتال سرم
    • نام آزمایش: Iron
    • مخفف انگلیسی تست: Fe
    • نام فارسی تست: آهن
    • روش انجام: Photometric
     
    • آمادگی بیمار:
    • بیمار  باید ۱۲ ساعت ناشتا باشد( مصرف آب مجاز است) . نمونه ترجیحاً بین ساعت ۸ تا ۱۰ صبح و حداکثر قبل از ۱۲ ظهر گرفته شود(به علت تاثیرات ریتم شبانه‌روزی آهن و اینکه سطح آهن در عصر پایین‌‌تر است).
    • ازمصرف داروها و مکمل های حاوی آهن ۲۴ ساعت قبل از نمونه گیری اجتناب گردد.
    • نمونه می‌بایست قبل از اینکه بیمار آهن درمانی بگیرد یا تزریق خون داشته ‌باشد گرفته‌ شود. در صورتی‌که بیمار تزریق خون انجام داده باشد؛ می‌بایست چندین روز بعد آزمایش دهد.
     
    • ملاحظات نمونه گیری:
    • خونگیری باید قبل از سایر نمونه هایی که احتیاج به لوله های حاوی ضد انعقاد دارند؛ انجام شود.
     
    • نوع نمونه: S, PE
     
    • علت درخواست تست
    1. _ تست کمکی در تشخیص افتراقی انواع کم خونی ها (بطور مثال افتراق آنمی فقر آهن از تالاسمی مینور و یا آنمی فقر آهن از آنمی بیماری های مزمن)
    2. _ مونیتور کردن پاسخ به درمان کم خونی (آنمی)
    3. _ مونیتور کردن پاسخ های خونی در طی حاملگی و سایر مواقعی که معمولاً سطح آهن کاهش می یابد.
    4. _ مونیتور کردن سطح افزایش یافته آهن خون در بیماران همودیالیزی و یا بیمارانی که تزریق خون مکرر (مانند بیماران تالاسمی ماژور) دارند.
    5. _ کمک به تشخیص خونریزی که طی آن سطح آهن خون کاهش می یابد. (مثلاً در بیماری التهابی روده، واریس مری، گاستریت، عفونت های انگلی و سایر اختلالات دستگاه گوارش ) ‌
    6. _ کمک به تشخیص هموکروماتوز (بیماری ارثی که در آن انباشت آهن در بدن ایجاد می شود) یا دیگراختلالات متابولیسم و ذخیره سازی آهن.
    7. _ تعیین وجود اختلالات نقص سنتز پروتئین یا نقص جذب در آهن (مثلاً در بیماری سلیاک، بیماری التهابی روده، برداشتن روده، برداشتن معده یا قسمتی از آن، درمان طولانی مدت زخم معده و رفلکس اسید و علل تغذیه ای)
    8. _ بررسی مسمومیت اتفاقی با آهن
     
    • توضیح راجع به تست
      • آهن بطور عمده در هموگلوبینِ گلبول های قرمز وجود دارد (حدود ۶۵%) و بصورت  فریتین یا هموسیدرین (۳۰%) در کبد، مغز استخوان و طحال ذخیره می شود. همچنین حدود ۴% نیز بصورت میوگلوبین در عضلات اسکلتی وجود دارد و مقدار کمی هم در برخی از آنزیم ها یافت می شود. هموگلوبین در انتقال اکسیژن به بافت ها و بازگشت دی اکسید کربن از بافت ها به ریه ها؛ نقش دارد و آهن بدلیل اینکه جز مهم و اساسی ساختار هموگلوبین می باشد در این وظیفه مهم؛ سهیم می باشد.
      • جذب آهن بطور عمده در روده کوچک (دئودنوم و قسمت فوقانی ژژنوم) انجام می شود. آهن هِمی (heme iron) نسبت به آهن غیر آلی (inorganic iron) بطور موثرتری جذب می شود. از منابع آهن هِمی می توان به گوشت، جگر و … اشاره کرد. در سبزیجاتی مثل کلم، خردل و اسفناج نیز به مقادیر زیاد آهن وجود دارد اما از آنجا که اینها حاوی فیتات، اگزالات، تانین ها و دیگر مواد مداخله گر در جذب آهن نیز هستند؛ آهنشان زیاد جذب نمی گردد.
      • همچنین حبوبات، چغندر، گیلاس، میوه های خشک، آجیل ها، جوانه گندم، غلات سبوس دار نیز مقادیر قابل توجهی از آهن دارند.
      • زرده تخم مرغ نیز حاوی آهن می باشد اما به خوبی جذب نمی گردد. (بدلیل پروتئین های زرده می باشد البته اگر همراه آب پرتقال که حاوی ویتامین C می باشد و باعث تسهیل جذب آهن می گردد میل شود؛ جذبش بیشتر می گردد)
      • در افراد سالم تنها مقدار حدود ۲۰-۱۵ درصد از آهن مواد غذایی جذب می گردد ولی جذب بیشتر آهن در بیماری هایی مثل کم خونی فقر آهن دیده می شود. علاوه بر کم خونی فقر آهن در کمبود ویتامین B6 ،شرایط کم اکسیژن، مصرف الکل، خوردن غذاهای اسیدی و … نیز جذب آهن افزایش می یابد.
      • مصرف الکل می تواند باعث افزایش جذب آهن گردد که در نهایت می تواند منجر به بیماری های انباشت آهن منتهی گردد.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • هموکروماتوز
      • انتقال خون های مکرر ( مانند بیماران تالاسمی ماژور)
      • انتقال خون حجیم (massive transfusion)
      • آنمی همولیتیک
      • مسمومیت با آهن
      • آنمی آپلاستیک
      • مسمومیت با سرب
      • هپاتیت و یا سیروز کبدی
      • کمبود ویتامین B۶ یا پیرودوکسال فسفات (کمبود این ویتامین باعث می شود تا چرخه تولید heme کامل نشود و هِمی برای اتصال به آهن تولید نگردد تا هموگلوبین در نهایت ساخته گردد. درنتیجه آهن بلا استفاده مانده و در بدن انباشت می گردد و پاسخ بدن نیز بدنبال آن افزایش جذب آهن برای تولید هموگلوبین است)
     
    • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • آنمی فقر آهن
      • فقر غذایی از نظر وجود آهن
      • کم کاری تیروئید (این افراد به چند دلیل دچار فقر آهن می شوند از جمله: ۱- کمبود ترشح گاستریک اسید که برای جذب آهن ضروری است. ۲- ثابت شده است که هورمون های تیروئید بطور مستقیم یا غیر مستقیم می تواند باعث تحریک رشد کُلنی های اریتروئیدی از طریق اریتروپویتین شوند)
      • خونریزی های مزمن (خونریزی ماهیانه نامنظم، سرطان رحم، سرطان روده، بیماری های التهابی روده، دیورتیکولوز، سرطان مجاری ادراری، همانژیوم)
      • اواخر بارداری
      • خونریزی قاعدگی شدید
      • آنمی بیماری های مزمن (در بیماران با عفونت های مزمن، بیماری های التهابی و بدخیمی ها و همچنین در حدود نیمی از بیماران بستری در بیمارستان مشاهده می گردد)
      • سوء جذب روده ای آهن (مانند بیماری سلیاک، برداشتن روده، بیماری های التهابی روده و …)
      • جذب ناکافی آهن پس از تزریق B۱۲ در درمان آنمی‌ پرنیشیوز
      • به دنبال درمان با اریتروپوئتین ترکیبی
     
    • تست های تکمیلی: CBC, TIBC, UIBC, Ferritin, Free erythrocyte protoporphyrin (FEP), ZZP, Thyroid panel
     
    • تداخلات دارویی  و آزمایشگاهی
      • سفوتاکسیم، کلرامفنیکل، سیس پلاتین، دکستران، استروژن ها، اتانول، سرب، متی مازول، متوتروکسات، متیل دوپا، ضدبارداری های خوراکی، آهن (تزریق عضلانی) و انتقال خون می توانند باعث افزایش سطح آهن خون شوند.
      • کورتیکوتروپین، آلوپورینول، آسپیرین، کُلِستیرامین، کُلشی سین، کورتیزون، متفورمین، متی سیلین، پرگولید، پروژستین، پیرازینامید، ریسپریدون، تستسترون، دفروکسامین می توانند سطح آهن خون را کاهش دهند.
     
    • نکته:  مصرف کردن داروهای حاوی آهن در عرض ۲۴ ساعت پیش از انجام تست؛ نتایج را بطور کاذب افزایش خواهد داشت.
    • اطلاعات تکمیلی
    • غلظت آهن سرم بیانگر Fe۳+ متصل به ترانسفرین است و شامل آهن سرم به صورت هموگلوبین آزاد نمی‌شود. به طور طبیعی فقط حدود یک سوم محل های اتصال آهن در ترانسفرین؛ توسط Fe۳+ اشغال می‌شوند. بنابراین ترانسفرین سرم ظرفیت ذخیره‌ای قابل‌توجهی برای اتصال آهن دارد که ظرفیت غیراشباع اتصال به آهن (UIBC) نامیده می‌شود. حداکثر میزان آهنی که می‌تواند به ترانسفرین اتصال یابد، ظرفیت کلی اتصال به آهن (TIBC) نامیده می‌شود. درصد اشباع ترانسفرین نیز برابر با نسبت آهن پلاسما به TIBC است
    • نام آزمایش: Glucose
    • مخفف انگلیسی تست: FBS, FPS
    • نام فارسی تست: قند خون ناشتا
    • نام های دیگر: Blood Glucose, Diabetic Fasting Blood Sugar; Fasting Plasma Sugar;
    • آمادگی بیمار: ناشتایی به مدت ۸ ساعت تا حداکثر ۱۲ ساعت لازم می باشد.
    • نوع نمونه: (S, PE, BF, U (R&24h
     
    • علت درخواست تست
    • اندازه گیری گلوگز خون، امکان تشخیص مشکلات متابولیسم گلوکز را به ما می دهد. هر چند در شرایط استرس همچون سوختگی ها و یا تروما قند خون افزایش پیدا می کند؛ با این وجود اصلی ترین علت متابولیسم غیر طبیعی گلوکز؛ دیابت سیرین(ملیتوس) است. قند خون ناشتا (FBS) بهترین ابزار غربالگری دیابت است.
     
    • توضیح راجع به تست
      • به طور معمول گلوکز از ۲ راه تشکیل می شود:
        • متابولیسم کربوهیدرات های غذایی
        • تبدیل گلیکوژن به کلوکز در کبد
        • حفظ سطح طبیعی گلوکز خون به عملکرد مناسب ۲ هورمون گلوکاگون و انسولین بستگی دارد. گلوکاگون از طریق افزایش سرعت شکستن گلیکوژن در کبد؛ قند خون را افزایش می دهد. انسولین نیز به گلوکز کمک می کند تا به سلول وارد شده و به عنوان منبع انرژی سلولی مورد استفاده قرار گیرد و از این راه گلوکز خون کاهش می یابد.
        • این تست میزان گلوکز در خون یا ادرار را اندازه گیری است. گلوکز منبع اصلی انرژی برای سلولهای بدن و تنها منبع انرژی برای مغز و سیستم عصبی است. سطح  گلوکز در خون باید به طورنسبتا ثابت حفظ شود و ذخیره ثابتی از گلوکزبه طور پیوسته در دسترس سلولهای بدن قرار گیرد.
      • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
        • دیابت
        • انفارکتوس میوکارد
        • پانکراتیت (التهاب پانکراس)
        • شوک
        • تروما
        • تحرک استرس زا
        • سندروم کوشینگ
        • بیماری های کبدی شدید
        • بیماری کلیوی
        • کمبود ویتامین B1 (تیامین)
        • آکرومگالی (بیمار مبتلابه آکرومگالی معمولاً دارای دست ها و پاهای بزرگی است. در بسیاری از موارد یکی از اولین علائم بیماری تنگ شدن انگشتر و تغییر سایز کفش بیمار است)
        • مشکلات عروق مغزی (CVA)
        • هموکروماتوز (انباشت آهن در بافت های بدن به دلیل ارثی)
        • و …
      • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
        • مصرف حاد و زیاد الکل
        • ترشح نابجای انسولین از تومورها (کارسینوم آدرنال، کارسینوم معده، فیبروسارکوم)
        • تزریق بیش از حد انسولین
        • کمبود گلوکاگون
        • عدم تحمل ارثی فروکتوز
        • کم کاری تیروئید
        • سندروم های سوء جذب
        • موارد مسمویت که آسیب شدید کبدی به دنبال داشته باشند
        • گاستروکتومی (برداشتن همه یا بخشی از معده)
        • بیماری های ذخیره ای گلیکوژن از جمله Von Gierke
        • کمبود G6PD
        • بیماری آدیسون (عدم تولید هورمون ها از غدد فوق کلیه یا آدرنال)
        • گالاکتوزمی
        • کم کاری غده هیپوفیز
        • انسولینما (تومور در غده پانکراس)
        • بیماری ادرار شربت افرا
        • گرسنگی مفرط
     
    • تست های تکمیلی: GTT; BS2hpp; HbA1c
     
    • تداخلات دارویی و آزمایشگاهی
    • استازولامید، آلانین،آلبوترول، داروهای بیهوش کننده، تب بُرها، آتنولول، بتا متازون، سفوتاکسیم، کلروپرومازین، کلروپرومازین، کلرپروتیکسن، کلونیدین، کلر گزولون، کورتیکوتروپین، کورتیزول، AMP حلقوی، سیکلوپروپان، دگزامتازون، دکسترو آمفتامین، دیاپامید، اپی نفرین، انفلوران، اتاکرینیک اسید، گلوکوکورتیکوئید ها، ایزونیازید، نیاسین، مپریدین، ضد بارداری های خوراکی، پردنیزون، ریفامپین، سکرتین، سوماتواستاتین، هورمون تیروئید و … می توانند باعث افزایش سطح گلوکز شوند.
    • ASA، ویتامین C، بنزن، کانابیس (حشیش)، کاپتوپریل، کلروفرم، اریترومایسین، گلیبورید، فسفر، رامی پریل، سولفونیل اوره ها، تولبوتامید، ورامپیل و … می توانند باعث کاهش سطح گلوکز شوند.
    • نام آزمایش: Gamma GT
    • نام کامل تست: Gamma Glutamyl Transferase
    • مخفف انگلیسی تست:  GGT
    • نام فارسی تست: گاما گلوتامیل ترانسفراز
    • نام های دیگر:  Gamma-glutamyl Transpeptidase; GGTP
    • روش انجام: Photometric
    • آمادگی بیمار: ناشتایی توصیه می شود. همچنین از مصرف ضد بارداری های خوراکی خودداری گردد.
    • نوع نمونه: S
     
    • علت درخواست تست
    • این آزمایش معمولاً در موارد زیر درخواست میگردد:
      • تشخیص بیماریهای کبدی
      • تعیین علت افزایش آنزیم آلکالن فسفاتاز
      • افتراق بین بیماریهای کبدی و بیماریهای استخوانی
      • تشخیص سوء مصرف الکل
     
    •  توضیح راجع به تست
      • GGT آنزیمی است که در کبد، کلیه ها، سیستم صفراوی و در مقادیر کمتر در قلب ، پانکراس، پروستات و طحال وجود دارد. وظیفه آن کمک به انتقال آمینو اسید از خلال غشای سلولی است.
      • GGT در خون نیمه عمر حدود ۱۰ روزه دارد. سطح GGT حدود ۱ ماه پس قطع مصرف الکل به میزان طبیعی بر می گردد.
      • کاربرد اصلی آن در افتراق بین بیماری های کبدی و استخوانی زمانی که ALP سرم افزایش یافته است.
      • این آزمون شاخص حساسی برای بیماری های کبدی- صفراوی است. همچنین شاخصی برای مصرف مداوم یا افراط آمیز الکل می باشد. افزایش توأم GGT و ALP نشان دهنده بیماریهای کبدی- صفراوی و افزایش ALP همراه با مقادیر نرمال GGT نشان دهنده بیماریهای استخوانی است.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • الکلیسم
      • هپاتیت حاد یا مزمن
      • سیروز کبدی
      • متاستاز کبدی
      • کُلِستاز
      • کلانژیت
      • پانکراتیت حاد
      • التهاب کیسه صفرا
      • نارسایی احتقانی قلبی
      • سنگ کیسه صفرا
      • لوپوس اریتروماتوز سیتمیک (SLE)
      • سرطان پستان و ریه
      • سرطان پروستات
     
    • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • کم کاری تیروئید
      • اوایل دوره بارداری
     
    • تست های تکمیلی: AST; ALT; ALP; Bilirubin; Liver panel ; Ethanol
     
    • تداخلات دارویی: 
      • الکل، بلاکرهای هیستامینی، NSAID ها، فنی توئین، فنوباربیتال، آمینو گلیکوزیدها، استروژن ها، کاپتوپریل، اتانل و پروپوکسی فن و … می توانند موجب افزایش سطح GGT شوند.
      • کلوفیبرات، قرصهای ضد بارداری، استامینوفن ( در دُز بالا)، بِزافیبرات، فنوفیبرات، ویتامین C ( در صورتی ۱ گرم در روز به مدت طولانی مصرف گردد) می توانند موجب کاهش سطح GGT شوند.
    • نام آزمایش: Calcium, Blood
    • نام اختصاری : Ca
    • سایر نام ها: کلسیم، Calcium, Total، Calcium, Serum
    • نوع نمونه قابل اندازه گیری: نمونه سرم
    • حجم نمونه مورد نیاز:  0.5 mL
     
    • شرایط نمونه گیری:
      • براي كلسيم يونيزه بيمار بايد به مدت 30 دقيقه دراز كش باشد.
      • براي كلسيم توتال بهتر است بيمار ناشتا باشد.
    • ملاحظات نمونه گیری:
      • براي كلسيم يونيزه بهتر است از تورنيكه استفاده نشود و در شرايط بيهوازي جمع آوري گردد. همچنين انتقال نمونه نيز بايد در شرايط بي هوازي صورت گيرد.
      • مصرف هر گونه داروی مؤثر بر نتایج آزمایش را روی برگه آزمایشگاه ثبت کنید.
      • از ورزش قبل از نمونه گيري اجتناب شود.
     
    • کاربردهای بالینی کلسیم توتال: تشخیص و پایش بر طیف گسترده ای از اختلالات از جمله اختلالات پروتئین و ویتامین D و بیماری های استخوان، کلیه، غده پاراتیروئید، یا دستگاه گوارش.
    • کاربردهای بالینی کلسیم یونیزه: ارزیابی وضعیت کلسیم در زمان جراحی پیوند کبد، بایپس قلبی ریوی یا هر فرایندی که نیاز به تزریق خون کامل در نوزادان یا بیماران با شرایط وخیم داشته باشد.
     
    • آزمایش ثانویه در ارزیابی بیماران با مقادیر کلسیم توتال غیر نرمال
    • تفسیر:
      •  تست کلسیم به منظور ارزيابي عملكرد غدد درون ريز ، متابوليسم كلسيم ، تعادل اسيد و باز، انتخاب درمان در بيماران مبتلا به نارسايي كليه، پيوند كليه، اختلالات درون ريز، بدخيمي ها، بيماري هاي قلبي و اختلالات اسكلتي بکار می رود. مقادیر کمتر از  8 mg/dl (هیپوکلسمی) ممکن است با تتانی (لرزش بدن و تشنج) همراه باشد و بایستی تزریق داخل وریدی کلسیم صورت گیرد. مقادیر مساوی و بالاتر از  12 mg/dl بحرانی است و مقادیر بالاتر از  15mg/dlهیپرکلسمی حاد تلقی شده و نیاز به اورژانس پزشکی دارد. میزان کلسیم یونیزه به کمتر از 50 درصد مقادیر طبیعی در بیماران سکته قلبی مشاهده می شود. با هیپوکلسمی متوسط تا شدید ممکن است عملکرد بطن چپ قلب عمیقاً مهار گردد.
     
    • عوامل مداخله گر:
    • افزایش دهنده ها : مسموميت با ويتامين D، زياده روي در مصرف شير ، كاهش PH سرم، بستن دراز مدت تورنيكه، نمک های کلسیم، هیدرالازین، لیتیم ، دیورتیک های تیازیدی، PTH ، هورمون تیروئید، آنتی اسیدهای قلیایی، اَرگوکسی فرول، اندروژن ها، ویتامین D.
    • کاهش دهنده ها : هیپوآلبومینمی، استازولامید، ضد تشنج ها، آسپاراژیناز، آسپرین، کلسی تونین، سیس پلاتین، کورتیکواستروئیدها، هپارین ، ملین ها، دیورتیک های لوپ، نمک های منیزیم، دیورتیک های تیازیدی، استروژن ها، آلبوترول ، ضد بارداری های خوراکی.
     
    • توضیحات:
      • ضد انعقادی های سیترات، اگزالات و EDTA نباید استفاده شود چون با تشکیل کمپلکس (شلات) با Ca ، تداخل ایجاد می کنند.
      • در حالت انجماد ممکن است کلسیم همراه فیبرین یا لیپید رسوب کند.
      • پلاستیک یا شیشه کلسیم را در جریان نگهداری جذب می کند( مخصوصاً در محلول های رقیق شده).
      • میزان کلسیم یونیزه در در کودکان و جوانان بالاتر از بزرگسالان است.
      • مقادیر کلسیم یونیزه با PH رابطه عکس دارد. تقریباً با تغییر هر 0.1 در میزان PH، 0.2 از غلظت کلسیم یونیزه تغییر می کند.
      • جمع آوری و انتقال صحیح نمونه برای اطمینان از صحت نتایج ضروری است.
    •  نام آزمایش: BUN
    • نام کامل تست: Blood Urea Nitrogen
    • نام فارسی تست: اوره خون
    • روش انجام: Photometric
    • نوع نمونه:  S, BF
     
    • علت درخواست تست:
      • نیتروژن اوره خون یا آزمایش BUN ، مورد استفاده همراه با آزمون کراتینین جهت ارزیابی عملکرد کلیه در یک طیف گسترده ای از بیماریها و اختلالات کلیوی انجام میشود.
      • بخشی از پانل معمول متابولیک یا جامع جهت ارزیابی وضعیت سلامت عمومی فرد
      • بررسی عملکرد کلیه
      • بررسی اختلال عملکرد حاد یا مزمن کلیه
      • نظارت بر اثربخشی دیالیز و درمان های دیگر مربوط به بیماری یا آسیب کلیوی
      • بررسی چگونگی عملکرد کلیه ها قبل از شروع به تجویز درمانهای دارویی خاص
      • در طول اقامت در بیمارستان
      • در فواصل منظم برای نظارت بر عملکرد کلیه در بیماران مبتلا به بیماری های مزمن و یا دارای مشکلات خاص مانند دیابت ، نارسایی احتقانی قلب و انفارکتوس میوکارد (سکته قلبی)
     
    • توضیح راجع به تست
    • اوره در نتیجه متابولیسم پروتئین ها و در کبد ساخته می شود. نیتروژن اوره در حقیقت نسبت نیتروژن موجود در اوره است. اوره توسط جریان خون به کلیه ها منتقل شده و از آنجا دفع می شود. بدلیل اینکه اوره توسط کلیه ها دفع می شود؛ اندازه گیری اوره خون، راه مناسبی برای ارزیابی عملکرد کلیوی و بخصوص عملکرد گلومرولی خواهد بود.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • گلومرولونفریت، پیلونفریت، نکروز حاد توبولی، نارسایی کلیه، دارو های نفروتوکسیک
      • انسداد میزنای به علت سنگ یا تومور
      • انسداد مجرای خروجی مثانه به علت هیپرتروفی یا سرطان پروستات
      • بیماریی که منجر به کاهش جریان خون در کلیه ها می شود، مانند نارسایی احتقانی قلب ، شوک ، استرس ، حملات قلبی اخیر و یا سوختگی های شدید.
      • کاهش وزن بدن
      • کم آبی بدن
      • روزه داری
      • عفونت خون
      • افزایش پروتئین قابل توجه در رژیم غذایی
      • خونریزی دستگاه گوارش
    • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • سطوح کم   BUNشایع و نگران کننده نیست و در شرایط زیر با آن مواجه می شویم:
      • نارسایی کبدی
      • سوء تغذیه و سوء جذب
      • پر آبی بدن به علت سندرم اضافه بار مایعات ناشی از ترشح نامناسب (SIDH) ADH
      • حاملگی
      • سندروم نفروتیک
     
    • تست های تکمیلی:
      • Creatinine
      • Creatinine Clearance
      • eGFR
      • CMP
      • BMP
      • Urinalysis
      • Microalbumin
     
    • تداخلات دارویی:
    • استامینوفن، آلانین، آنتی اسید های قلیایی، آمفوتریسین B، آرسنیک ها، باسیتراسین، سفالوسپورین ها، کلرامفنیکل، کوتریکوکسازول، دگزامتازون، دکستران، دیکلوفناک، جنتامایسین، ایبوپروفن، کانامایسین، مفنزین، نئومایسین، تتراسایکلین، ویتامین D و … می توانند سطح BUN را افزایش می دهند.
    • استوهیدروکسامیک اسید، کلرامفنیکل، فلوراید، پارامتازون، فنوتیازین و استرپتومایسین داروهایی هستند که می توانند سطح BUN را کاهش دهند.
     
    • نام کامل تست:Aspartate aminotransferase
    • نام فارسی تست: آسپارتات آمینوترانسفراز
    • نام های دیگر:Serum glutamic-oxaloacetic transaminase; SGOT; Aspartate transaminase
    • روش انجام: Photometric
    • آمادگی بیمار: آمادگی خاصی لازم نیست. عدم انجام ورزش سنگین و همچنین از مصرف داروهای توکسیک برای کبد خودداری گردد.
    • نوع نمونه:  S, PE, PH, CSF
       
    • علت درخواست تست:
    • ◊کمک به تشخیص اختلالات یا آسیب های بافت هایی که AST بطور طبیعی در آنها وجود دارد.
    • ◊مقایسه با سطح ALT جهت پیگیری سیر هپاتیت
    • ◊پیگیری پاسخ به درمان با داروهای بالقوه نفروتوکسیک یا هپاتوتوکسیک
    • ◊پیگیری پاسخ به درمان اختلالاتی که AST در آنها افزایش پیدا می کند و ترمیم بافتی که با کاهش سطح AST مشخص می شود.
     
    •   توضیح راجع به تست: آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) آنزیمی است که در قلب، کبد و عضله وجود دارد. این آنزیم پس از آسیب یا مرگ سلول ها وارد جریان خون می شود. سطح AST معمولاً ۱۲ ساعت پس از آسیب سلولی بالا می رود و برای ۵ روز بالا می ماند. بنابراین این تست یکی از آزمایشاتی می باشد که به هنگام آسیب به عضله قلب مانند انفارکتوس میوکارد و یا آسیب کبدی انجام می شود.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • –افزایش قابل توجه آنزیم (بیش از ۵ برابر مقدار طبیعی) در موادر زیر دیده می شود:
        • هپاتیت حاد
        • پانکراتیت حاد
        • شوک
        • بیماری هپاتوسلولار حاد
      • –افزایش متوسط آنزیم (۳ برابر مقدار طبیعی) در موادر زیر دیده می شود:
        • انسداد مجاری صفراوی
        • آریتمی های قلبی
        • هپاتیت مزمن
        • نارسایی احتقانی قلبی
        • درماتومیوزیت
        • تومورهای کبدی
        • دیستروفی عضلانی
      • –افزایش خفیف آنزیم (۲ تا ۳ برابر مقدار طبیعی) در موادر زیر دیده می شود:
        • حوادث عروقی مغز
        • سیروز، کبد چرب
        • دلیریوم ترمنس یا سندروم محرومیت از الکل
        • آنمی همولیتیک
        • پریکاردیت
        • آنفارکتوس ریوی
    •  در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • بِری بِری
      • کتو اسیدوز دیابتی
      • همودیالیز
      • حاملگی
      • اورمی
     
    • تست های تکمیلی:  ALT, Bilirubin, Albumin ،ALP ،GGT
     
    • تداخلات دارویی:
    • آمی تریپتیلین، استروئید های آنابولیک، آندروژن ها، بنزودیازپین ها، مرکاپتوپورین، نیتروفوران ها، ضد بارداری های خوراکی، پنی سیلین ها، فنوتیازین ها، پروژسترون، پروپوکسی فن و تولبوتامید؛ می توانند سطح AST را بدلیل کُلِستاز افزایش می دهند.
    • استامینوفن (در حد دوز بالا و توکسیک)، آسپیرین، آلوپورینول، استروئید های آنابولیک، ضد تشنج ها، آسپارژیناز، آزیترومایسین، کاپتوپریل، سفالوسپورین ها، کلرامفنیکل، کلیندامایسین، دانازول، اینترفرون، اینترلوکین-۲، لوودوپا، هپارین با وزن مولکولی پائین، ناپروکسن، پروبنسید، پروکائین آمید، کینین، رانیتیدین، رتینول، روتیدرون، سولفونیل اوره ها،تتراسایکلین ها، توبرامایسین، وراپامیل و … بدلیل آسیب هپاتوسلولار؛ می توانند سطح AST را افزایش می دهند.
     
    • نکته: همولیز بطور کاذب مقادیر AST را افزایش می دهد.

     
    • اطلاعات تکمیلی:
    •  AST به همراه ALT جهت تحت نظر داشتن آسیب های کبدی اندازه گیری می شوند. این دو معمولاً به نسبت حدوداً ۱:۱  دارند. در هپاتیت الکلی، سیروز(تنبلی کبد) و سرطان متاستاتیک کبد؛ AST بیشتر از ALT افزایش پیدا می کند. در موارد هپاتیت ویروسی یا دارویی و انسداد کبدی ناشی از عواملی غیر از بدخیمی؛ ALT بیشتر از AST افزایش می یابد.
    • شدت افزایش سطح این آنزیم ها اطلاعاتی نظیر منبع احتمالی مشکل را به ما می دهد.افزایش ۲ برابری مطرح کننده یک مشکل انسدادی است که اغلب به مداخلات جراحی نیاز است. افزایش ۱۰ برابری AST و ALT نشان دهنده یک مشکل طبی احتمالی نظیر هپاتیت است.
     
    • نکته ۱: با اختلال عملکرد کبدی؛ بیمار ممکن است زمان انعقاد طولانی داشته باشد.
    • نکته ۲: آنزیم های کبدی ALT و AST باید در بیمارانی که داروهای استاتین (مهار کننده آنزیم HMG کوآ ردوکتاز: داروهای کاهنده کلسترول خون) دریافت می کنند؛ بطور منظم اندازه گیری شود.
    • نام تست: ALT
    • سایر نام ها: آلانین آمینوترانسفراز ، گلوتامیک- پیروویک ترانس آمیناز سرم
    • نوع نمونه: سرم
    • شرایط نمونه گیری: نیاز به ناشتا بودن نمی باشد.
     
    • تشریح تست:
    • آلانین آمینوترانسفراز به طور عمده در کبد یافت می شود مقادیر کمتر این ماده در کلیه ها، قلب و عضله اسکلتی یافت می شود . هرگونه بیماری یا آسیبی که پارانشیم کبد را تحت تاثیر قرار دهد باعث آزادسازی این آنزیم از سلول های کبدی به داخل خون شده و بنابراین سطح ALT خون را بالا می برد. به طور کلی افزایش ALT بیشتر به دلیل اختلالات فونکسیون کبد است . در بیماری های کبدی به جز بیماری های ویرال نسبت ALT به AST نسبت دی رایتیس، (DeRitis) کمتر از 1 است در حالی که در بیماری های ویروسی این نسبت بیشتر از 1 است که این راه مفیدی برای تشخیص هپاتیت ویرال است.
     
    • کاربردهای بالینی:
    • اين آزمايش براي تشخيص بيماري هاي سلول كبدي استفاده مي شود. به علاوه اين آزمون روش دقيقي براي پيگيري بهبودي يا وخامت اين بيماري هاست. وجود ALT غير طبيعي در مبتلايان به يرقان بيشتر نشانه يرقان با منشأ كبدی مي باشد تا آن كه هموليز خارج کبدی گلبول هاي قرمز را به عنوان منبع يرقان معرفي نمايد. همچنين در ارزيابي هپاتوتوكسيك بودن برخي داروها كابرد دارد.
     
    • یافته های طبیعی/ غیر طبیعی:
      • یافته های غیرطبیعی:
        • افزایش سطح
        • هپاتیت
        • سیروز
        • نکزوز کبدی
        • کلستاز
        • ایسکمی کبدی
        • تومور کبدی
        • داروهای هپاتوتوکسیک
        • یرقان انسدادی
        • سوختگی های شدید
        • تروما به عضله مخطط
        • میوزیت
        • پانکراتیت
        • انفارکتوس میوکارد
        • مونونوکلئوز عفونی
        • شوک
    • توضیحات:
    • چاقی و ابتلا به الکل نیز مقادیرALT را می تواند بالا ببرد.
    • در روش های مدرن استفاده از پیریدوکسان فسفات به عنوان کوفاکتور آنزیم ALT نتایج تا حدود 20 درصد بهتر از قبل نشان می دهد.
    • نام اختصاری: ALP
    • سایر نام ها: فسفاتاز قليايي، ارتو فسفریک استر منو هیدرولاز
    • نوع نمونه قابل اندازه گیری: سرم
    • حجم نمونه مورد نیاز: 0.5 mL
    • شرایط نمونه گیری: بيمار باید ناشتا باشد. (  ALPپس از صرف غذا افزايش مي يابد).
     

    ملاحظات نمونه گیری:

    1. هرگونه داروي مصرفي مؤثر بر نتايج آزمايش را روي برگه درخواست ذكر نمائيد.
    2. محل خونگيري را از نظر خونريزي بررسي كنيد.
    3. بيماران با اختلالات كبدي معمولاً زمان انعقاد طولاني تري دارند.
    4. سن وجنس بیمار را در برگه آزمایش بیمار یادداشت کنید.
     
    • موارد عدم پذیرش نمونه : هموليز شدید موجب رد نمونه مي گردد.
     
    • شرایط نگهداری: بهتر است تست هرچه سريعتر انجام گيرد. در غير اين صورت نمونه بايد در يخچال قرار داده شود. هنگام ذخيره سازي ، ALP به آهستگي افزايش مي يابد، به طوريكه افزايش 10- 5 درصد در كمتر از 4 ساعت در حرارت  C◦4 قابل انتظار است. در صورت عدم انجام آزمايش نمونه بايد سريعاً فريز شود. نمونه در C◦4  به مدت 7 روز و در C◦20-  به مدت 2 ماه پایدار است.
     
    • کاربردهای بالینی:
    • تشخيص بيماري هاي استخواني ، عمدتاً آنهایي كه با فعاليت استئوبلاستي شناخته مي شوند.
    • تشخيص ضايعات كانوني كبدي كه باعث انسداد صفراوي مي شوند مانند تومور و آبسه
    • تكميل اطلاعات بررسي كاركرد كبدي و آنزيم هاي گوارشی
    • ارزيابي درمان با ويتامين D در بيماران مبتلا به ريكنز ناشي از كمبود ويتامينD .
     
    • مقادیر طبیعی:
          • بزرگسالان : U/L 20-30
    • کودکان و نوجوانان:
          • کمتر از 2 سال  :   U/L 85 - 235
          • 8-2 سال:            U/L 65 - 210
          • 15-9 سال:         U/L 60 - 300
          • 21-16 سال:       U/L 30 - 200
          • کهنسالان: کمی بیشتر از بزرگسالان
     
    • تفسیر:
    • ALP در بعضی بافتها از جمله کبد، استخوان، روده و جفت یافت می شود. بنابراین این مارکر در تشخیص و پایش بیماریهای کبدی، استخوانی، گوارشی و پاراتیروئیدی بکار می رود.
    • افزایش سطح :
    • سيروز اوليه، انسداد صفراوي داخل يا خارج كبدي، تومور اوليه يا متاستاتيك كبد،  بارداري طبيعي ( سه ماهه سوم، ابتداي دوران پس از زايمان) ، استخوان هاي طبيعي كودك در حال رشد، تومور متاستاز داده به استخوان، بهبود شكستگي، هيپرپاراتيروئيدي، بيماري پاژه ،آرتريت روماتوئيد، ايسكمي يا انفاركتوس روده اي، انفاركتوس قلبي، ساركوييدوز
    • کاهش سطح : هيپوفسفاتمي، سوءتغذيه، سندرم شير قليايي، كم خوني پرينشيوز، اسكوروي
    • عوامل مداخله گر:
    • افزایش دهنده ها : خوردن غذا، آلبوميني كه از بافت جفت تهيه شده، و داروهایی از قبیل آلوپورينول، آنتي بيوتيك ها، آزاتیوپرين، كلشي سين، فلوريدها، ايندومتاسين، ايزونيازيد ، متوتركسات، متيل دوپا، اسيدنيكوتينيك، فنوتيازين، پروبنسيد، تتراسيكلين، وراپاميل، ضد بارداری خوراکی (OCP)، قني توئين، ريفامپين، كلروپروپاميد، باربيتوراتها
    • کاهش دهنده ها : آرسينكالها، سيانيدها، فلوريدها، نيتروفوران توئين، اگزالاتها، نمك هاي روي.
    • توضیحات:
    • گزارش ها دال برآنند كه  ALP حساس ترين آزمايش نشان دهنده متاستاز تومور كبد مي باشد. از اين رو آنزيم هاي ALP براي افتراق بين بيماري هاي كبدي و استخواني استفاده مي شود.
    • سطح ALP در بچه هاي كوچك بالا است، زيرا استخوان هاي آنان در حال رشد است. در افراد خاص با گروه خوني O و B  ALP بالا مي باشد.