راهنمای آزمایشات بخش هماتولوژی و سرولوژی گروه2

    • نام آزمایش: ABO Grouping and Rh Typing
    • نام‌های دیگر آزمایش: BG + Rh , Boold Group + Rh
     
    •  چرا و چه موقع درخواست می‌شود؟
    •  جهت تعیین گروه خونی و نوع Rh انجام می‌شود. زمانی كه فرد می‌خواهد خون یا فرآورده‌های خونی دریافت كند، تصمیم به اهدای خون دارد و یا در خانم‌های باردار كه تناسب Rh آنها با Rh جنین مهم می‌باشد درخواست می‌گردد.
    • نمونة مورد نیاز: نمونة خون وریدی یا نمونه پاشنه پای نوازد
    • آمادگی قبل از انجام آزمایش: آمادگی خاصی نیاز ندارد.
     
    • دانستنی‌های بیشتر:
    • هر انسان دارای یکی از گروههای نامبرده زیر است O,AB,B,A و هر شخصی بیش از یکی از این چهار گروه را دارا نمی باشد مثلاً یک شخص نمی تواند هم گروه A و هم گروه O باشد از طرفی روی گلبول قرمز افراد گروه A دارای اگلوتی نوژن A و همین افراد دارای آنتی کری بنام آنتی کر ضد B وجود دارد و در روی گلبول قرمز افراد گروه O فاقد اگلوتی نوژن ولی در سرم خون این افراد حاوی آنتی کورهای ضد A و ضد B بوده و یا در گروه خون AB روی سطح گلبول قرمز حاوی اگلتی نون A  و B و در سرم خون این افراد هیچ کدام از آنتی کرهای ضد A و ضد B دیده نمی شود. از طرفی این آنتی کورهای طبیعی (آنتی کور A و آنتی کور B) در فراکسیون گلبولین سرم خون قرار گرفته اند.
    •  گروه خون AB چون هیچ‌گونه آنتی‌بادی بر علیه A و B ندارد به راحتی می‌تواند با رعایت عامل Rh، هم از گروه خون A و هم از B خون دریافت كند.
    • اگر شخصی با Rh منفی از شخصی با Rh مثبت خون دریافت كند، زمانی كه خون به فرد منفی منتقل می‌شود بدن او آنتی بادی‌هایی بر علیه Rh‌های مثبت وارد شده می‌سازد (چون این Rh‌ها به صورت طبیعی در بدن فرد Rh منفی وجود ندارند بدن آنها را مهاجم تشكیل داده و  بر  علیه آنها آنتی‌بادی می‌سازد) این مكانیسم با اولین انتقال خون مشكلی ایجاد نمی‌كند ولی اگر دفعات بعدی خون Rh مثبت به فرد منفی انتقال یابد، آنتی بادی‌های ساخته شده به Rh مثبت حمله می‌كنند و باعث رسوب گلبول‌ها می‌گردند كه خطرات جدی ایجاد می‌كند. تعیین نوع Rh  برای خانم‌های باردار از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر گروه خون مادر منفی و گروه خونی جنین  مثبت باشد بدن مادر آنتی‌بادی تولید می‌كند كه این آنتی بادی‌ها از جفت عبور می‌كنند و می‌توانند گلبول‌های قرمز جنین را از بین ببرند.
    • برای جلوگیری از این امر مادر Rh منفی طی بارداری از ایمونوگلوبولین استفاده خواهد كرد تا بارداری و زایمان موفقی را پشت سر بگذارد. ایمونوگلوبولین Rh باعث جلوگیری از پیوند شدن آنتی بادی‌های مادر و آنتی‌ژن‌های Rh جنین می‌شود.
     
    • ناسازگاری RH خون مادر و جنین
    • ناسازگاری RH خون بیماری است که در دوران بارداری، زمانی که خون مادر Rh منفی و خون نوزاد Rh مثبت دارد، رخ می دهد. عامل Rh پروتئینی در سلول های قرمز خون است. اگر در خون شما عامل Rh وجود داشته باشد یعنی خونتان Rh مثبت است. اگر نداشته باشید یعنی Rh منفی هستید. عامل Rh ارثی است و از طریق ژن به نوزادان منتقل می شود. اکثر افراد Rh مثبت هستند. عدم وجود این پروتئین در خون سلامت شما را تحت تاثیر قرار نمی دهد اما می تواند مشکلاتی در دوران بارداری ایجاد کند.
     
    • ناسازگاری ABO
    • این ناسازگاری زمانی باعث حساس شدن RBC می شود که گروه خونی مادرO و گروه خونی جنین , AB باشد در این صورت انتی بادی Igg3 انتیAB موجود در سرم مادر به جنین منتقل شده و باعث حساس شدن RBC جنین میشود .
  •  (Prothrombin Time (PT

     
    • 1- این تست به چه نام های دیگری شناخته می‌شود؟  Protime
    • 2- هدف از انجام تست چیست؟
    • پروتئین پروترومبین به‌ وسیله کبد برای تکمیل فرآیند انعقاد ساخته می‌شود. ساخت پروترومبین به جذب کافی ویتامینK   توسط بدن وابسته است. در طول پروسه انعقاد، پروترومبین به ترومبین تبدیل می‌شود. در بیماران با مشکل کبدی مقدار پروترومبین کاهش می‌یابد. تست  PT یکی از چهار تست مهم در ارزیابی آزمون‌های انعقادی پلاسما است. تست  PTمستقیما نقص احتمالی در مرحله 2 سیستم انعقادی خارجی و عملکرد پنج فاکتور مهم خون در این مسیر را بررسی می‌کند. پروترومبین(ǁ)،فیبرینوژن(ǀ)، فاکتورV، فاکتورVǁ و فاکتور X از جمله این فاکتور ها هستند. همچنین این تست برای تشخیص دیس فیبرینوژنمی، تاثیر داروهای ضد انعقادی، نارسایی‌های کبدی و کمبود ویتامین K استفاده می‌شود.
    • 3- این تست چه زمانی در خواست می‌شود؟
    • تست PT برای افراد تحت درمان با داروی وارفارین درخواست می‌شود. نتایج آزمایش به صورت یک عدد استاندارد شده ( (INRمحاسبه و گزارش می‌شود. پزشک با استفاده از INR دوز دارو در بیماران را تنظیم می‌کند.
    • در بیماران با “علائم خونریزی یا ایجاد لخته در عروق خونی” تست PT درخواست می‌شود، این علائم شامل:
    • خون‌ریزی غیرطبیعی یا کبودی بدون دلیل در نقاط بدن
    • خون‌ریزی بینی
    • خون‌ریزی لثه
    • ایجاد لخته‌های خون در ورید یا شریان
    • معمولا قبل از عمل جراحی تست‌های PT و PTT درخواست می‌شود؛ زیرا در عمل جراحی خطر خون‌ریزی بسیار بالا است همچنین بعضی از افراد سابقه خون‌ریزی‌های غیرطبیعی و مشکلات انعقادی قبل از عمل دارند.
     
    • 4- تست‌های آزمایشگاهی مکمل PT کدام‌اند؟
    •  PTT :
      • این آزمایش تمامی فاکتورهای انعقادی مسیر داخلی (به جز پلاکت‌ها) را با اندازه‌گیری زمان لازم برای تشکیل لخته فیبرینی بعد از اضافه کردن کلسیم و امولسیون فسفولیپید به نمونه پلاسما ارزیابی می‌کند. تست PTT  کمبود فاکتورهای مسیر انعقادی داخلی و تست PT کمبود فاکتورهای مسیر انعقادی خارجی را بررسی می‌کند.
      • زمانی‌ که نتایج PT و PTT طولانی باشند، انجام این آزمایش در تشخیص کمبود فاکتورهای ǁ، V و X کمک‌کننده است. زمانی که PT غیر طبیعی و PTT طبیعی باشد، ممکن است کمبود در فاکتور Vǁ باشد. در این آزمایش، نمونه‌های رقیق شده پلاسمای بیمار به پلاسمای سوبسترا که در یک فاکتور نقص دارد اضافه می‌شود. فعالیت این مخلوط با فعالیت طبیعی منحنی استاندارد برای هر فاکتور مقایسه می‌شود. اگر زمان انعقاد در مخلوط بیمار سوبسترا از حالت‌طبیعی طولانی‌تر شد، بیمار در فاکتور  مورد نظر نقص دارد.
      • زمانی‌ که نتایج تست PT طبیعی و PTT غیرطبیعی باشد انجام این آزمایش در تشخیص کمبود فاکتورهای Xǁ ،Xǀ،ǀX،Vǀǀǀ کمک‌کننده است. در این آزمایش نمونه‌های رقیق شده پلاسمای بیمار به پلاسمای سوبسترا که در یک فاکتور نقص دارد، اضافه می‌شود. فعالیت این مخلوط با فعالیت طبیعی منحنی استاندارد برای هر فاکتور مقایسه می‌شود. اگر زمان انعقاد در مخلوط بیمار سوبسترا از حالت طبیعی طولانی‌تر شد، بیمار در فاکتور مورد نظر نقص دارد.
      • فیبرینوژن: این آزمایش غلظت پلاسمایی فیبرینوژن برای انعقاد را اندازه‌گیری می‌کند. کمبود فیبرینوژن(فاکتورǀ) می‌تواند منجر به اختلالات خون‌ریزی‌دهنده خفیف تا شدید گردد.
    • Lupus Anticoagulant:
      • لوپوس آنتی کواگولانت، یک اتوآنتی بادی است که در اثر حساسیت سیستم ایمنی بدن به فسفولیپیدها یا پروتئین‌های مرتبط با فسفولیپیدهای خودی در بدن تولید می‌شود. فسفولیپیدها نقش حیاتی در فرایند انعقاد خون ایفا می‌کند. فسفولیپیدها در سطح پلاکت‌ها وجود داشته و در فعال شدن فاکتورهای انعقادی در فرایند هموستاز نقش دارند.
     
    • 5-چه نوع نمونه ای برای این تست درخواست می‌شود؟ نمونه خون
    • 6- مراجعه کننده قبل از انجام آزمایش باید چه شرایطی را رعایت کند؟
    • مصرف داروهای استامینوفن (مسمومیت)، آسپیرین (دوز بسیار زیاد)، کومارین، هپارین، کواینین، کواینیدین، تیروکسین، متیل دوپا و.. باعث افزایش کاذب تستPT  می‌شوند.
    • مصرف داروهای مناندیول،O.C.P و مرکاپتوپورین باعث کاهش کاذب تست PT می‌شوند.
    • 7- بهترین روش‌های انجام تست کدام‌اند؟
    • اندازه‌گیری زمان پروترومبین به روش‌های دستی و دستگاهی انجام می‌شود. امروزه دستگاه‌های مدرن کوآگولامتر مختلفی برای اندازه‌گیری زمان پروترومبین طراحی شده است. اساس روش‌های دستی و دستگاهی به صورت زیر است:
    • در دمای 37 درجه، پلاسمای بیمار در مجاورت معرف بافتی و یون کلسیم قرار می‌گیرد.
    • این معرف بافتی با فعال کردن فاکتور7، مسیر انعقادی خارجی را آغاز می‌کند. زمان تشکیل فیبرین به عنوان زمان PT ثبت و گزارش می‌شود.
    • نکته: به خاطر تنوع معرف‌های مورد استفاده برای تست PT، نتایج این تست در آزمایشگاه‌های مختلف و حتی در یک آزمایشگاه واحد در زمان‌های مختلف، متغیر خواهد بود. سازمان بهداشت جهانی برای استاندارد سازی نتایج تست PT در بیمارانی که تحت درمان با داروهای رقیق کننده‌ی خون هستند، استفاده از INR را به همراه تست PT توصیه کرده است.
  • آزمایش کومبس مستقیم (آزمایش آنتی گلوبولین مستقیم) DAT

       (Direct Coombs test, Direct Antiglobulin Test (DAT

     
    • آزمایش های مرتبط: آزمایش کومبس غیر مستقیم.
    • شرایط نمونه گیری:  این آزمایش نیازی به ناشتایی و محدودیت رژیم غذایی ندارد.
     
    • تفسیر آزمایش: 
    • اکثر آنتی بادی های علیه RBC بر ضد آنتی ژن های گروه خونی ABO/Rh هستند، همانند آنچه که در آنمی همولیتیک نوزادان یا انتقال خون ناسازگار رخ می دهد. در صورت رخ دادن واکنش انتقال خون، آزمایش کوبس می تواند آنتی بادی های بیمار (فرد گیرنده) – که سطح RBC های تزریق شده را می پوشانند – را شناسایی کند، از این جهت این آزمایش برای بررسی واکنش های انتقال خون مشکوک مفید است. این آزمایش برای تشخیص همولیز (لیز RBC) یا تحقیق درباره واکنش انتقال خون همولیتیک انجام می شود.
     
    • دلایل افزایش
    • در بیماری های آنمی همولیتیک بالغین (ایدیوپاتیک)، بیماری همولیتیک نوزادان، آنمی همولیتیک پس از بایپس قلب، آنمی همولیتیک خودایمن (بیماری های روماتوئید / کلاژن مانند RA، SLE)، واکنش انتقال خون ناسازگار، عفونت مایکوپلاسمایی، منونوکلئوز عفونی و لنفوم می توانند سبب مثبت شدن آزمایش شوند.
     
    • داروها و عوامل مداخله گر
    • هیدرالازین، کلرپروپامید، کلرپرومازین (تورازین)، سفالوسپورین ها، کاپتوپریل، آمپی سیلین، تتراسیکلین ها، سولفونامیدها، استرپتومایسین، ریفامپین، کینین، کینیدین، پروکائین آمید، ایندومتاسین (ایندوسین)، انسولین، ایزونیازید، لوودوپا، متیل دوپا (آلدومت)، پنی سیلین و فنیتوئین (دیلانتین) ممکن است سبب پاسخ های مثبت کاذب شوند و در همچنین آنتی بادی های علیه فسفولیپید (آنتی بادی های علیه کاردیولیپین) می توانند موجب پاسخ مثبت کاذب DAT شوند.
     
    • مقادیر نرمال: منفی، بدون آگلوتیناسیون.
    • مقادیر بحرانی: مثبت شدن نتیجه آزمایش.
    • آزمایش:  کومبس غیر مستقیم
    •  هدف: تعیین آنتی کرهای D از سرم مادر است این آزمایش از سرم مادر در زمان قبل از حاملگی یا مراحل اول حاملگی انجام می گیرد تا مشخص شود آیا مادر در زایمان اول حساس شده یا نه.
    • تفسیر: نتیجه ازمایش را با ضربه ملایم به ته لوله بررسی می کنیم. آگلوتیناسیون مثبت دلالت بر حساس بودن سیستم ایمنی بدن بیمار بر علیه آنتی ژن مذکور می باشد.
     
    • در آزمایش کومبس مستقیم از خون بند ناف یا خون نوزاد بعد از تولد استفاده کرده و از مرحله ۴ به بعد را انجام می دهیم.
     
    • کاربرد آزمایش کومبس غیر مستقیم:
      • ۱- مادران Rh منفی که احتمالاً بر علیه ژن D حساس شده اند.
      • ۲- آزمایش کراس مچ
      • ۳- تشخیص آنتی ژن (تست تکمیلی Rh و کومبس)
      • ۴- تشخیص گروههای خونی  kellوDuffy  و kidd
      • ۵- تشخیص آنتی بادیهای ناقص یا مسدود کننده.
    • اکثر آنتی بادی های علیه RBC بر ضد آنتی ژن های گروه خونی ABO/Rh هستند، همانند آنچه که در آنمی همولیتیک نوزادان یا انتقال خون ناسازگار رخ می دهد.این آزمایش برای بررسی واکنش های انتقال خون مشکوک مفید است همچنین این آزمایش برای تشخیص همولیز (لیز RBC) یا تحقیق درباره واکنش انتقال خون همولیتیک انجام می شود.
    •  نام آزمایش: Coombs Wright
    •  نام های دیگر تست:  گومبس رایت
    • آزمایشهای مرتبط: Wright،ME2
    •  چرا و چه موقع درخواست میشود؟ آزمایش كومبس رایت زمانی انجام می شود كه پزشك به ورود بیمار به فاز مزمن بیماری بيماري بروسلوز يا تب مالت مشكوك می شود .
    •   نمونه مورد نیاز: نمونه خون وریدی
    •   آمادگی قبل از انجام آزمایش: شرایط خاصی نیاز نیست.
     
    •   دانستنی های بیشتر:
    • بيماري بروسلوز يا تب مالت يا همان تب مواج از بيماريهاي مشترك انسان و دام است كه عامل آن نوعي باكتري باسيلي گرم منفي بنام بروسلا است . تظاهرات باليني بيماري در درجه اول ، ضايعات و دردهاي استخواني مفصلي و پس از آن اختلالات عصبـي مي باشد. براي تشخـيص اين بيماري از روشـهايي چون كشت و روشـهاي سرولـوژيك استفاده ميشود كه آزمايشهاي سرولوژيك شايعتر و مهمترند.منظور از آزمايشهاي سرولوژيك ، انجام آزمايش بر روي سرم ِ خون بيمار جهت يافتن آنتي بادي عليه بروسلا مي باشد كه مهمترين آنها عبارتند از : رايت، 2ME   و كومبس رايت . اين بيماري از لحاظ باليني به سه صورت حاد، تحت حاد و مزمن ديده مي شود . در اوايل هفته دوم مرحله حاد ابتدا بتدريج آنتي بادي IgM در سرم بيمار بالا ميرود و در روز 13 تا 21 به حداكثر خود مي رسد. در اوايل اين مرحله 2ME   منفي بوده ولي بقيه تستها مثبتند. سپس ساخت IgG عليه بروسلا شروع شده و پس از چند هفته ميزان ( تيتر ) آن از IgM بيشتر مي گردد. در اواخر اين مرحله تمامي آزمايشهاي سرولوژي تشخيص بروسلا مثبت مي شوند. در هفته چهارم تا هشتم ِ مرحله حاد بيماري ، تيتر IgG به حداكثر خود مي رسد و در صورت درمان مناسب ، تيتر IgG كاهش يافته ولي تيتر IgM از 6 ماه تا دو سال ممكن است دوام داشته باشد و معمولا هر سه ماه يك رقت كاهش مي يابد.اگر كاهش تيتر آنتي بادي مشاهده گردد نشان از تأثير مثبت درمان و فروكش كردن بيماري است. حال اگر درمان صورت نگيرد يا ناقص انجام پذيرد، بيماري وارد سير مزمن مي شود.در مرحله مزمن آنتي باديهاي توليد شده اغلب از نوع IgG3 و IgG4 و نيز IgA بوده كه در اصطلاح به نام آنتي باديهاي ناقص يا مسدود كننده مشهورند.
    • در مراحل مزمن بیماری بروسلوز به علت آنکه غالبا IgM کاهش می یابد و تیتر IgG افزایش چشمگیری نشان می دهد و نیز به علت آنکه IgG با ساختمان مونومریک خود یک آگلوتینین قوی محسوب نمی شود، لذا این امکان وجود دارد که در آزمایش رایت جواب منفی عاید گردد. منفی بودن تیتر سرم مورد آزمایش نباید پزشک را به اشتباه اندازد و بهتر است که تست کومبس رایت در این موارد درخواست شود. این آنتی بادی ها بیشتر از کلاس IgG (عمدتا IgG4  و IgG3) و IgA می باشد.
    •  تست ME2
    • در صورت مثبت شدن تست رایت ، این تست انجام میشود تا توسط آن کلاس آنتی بادی و به دنبال آن مرحله ی بیماری مشخص شود.
    • مولکول IgM در بدن حالت پنتامری ( ستاره ای) دارد.
    •  کار 2 ME این است که روی پیوندهای دی سولفیدیِ IgM اثر میگذارد و موجب مختل شدنِ شکل ستاره ای و پنتامریِ آن میشود و آنرا احیا میکند  و قدرت آگلوتیناسیون آن را کاهش میدهد.
    • 2 ME روی مولکول IgG تاثیری ندارد.
    •  بنابراین اگر مثبت شد و آگلوتیناسیون کاهش یافت آنتی بادی از نوع IgM است و فرد در مرحله ی حاد بیماریست.
    • اگر منفی شد و تغییری در آگلوتیناسون مشاهده نشد کلاسِ آنتی بادی از نوعِ IgG است و بیمار در مرحله ی مزمنِ بیماریست.
    •  کاهش آگلوتیناسیون باید حداقل در 2 لوله مشاهده شود تا نتیجه را مثبت رد کنیم.
     
    • نام آزمایش : Wright
    • نام های دیگر آزمایش : test wright
    • آزمایش های مرتبط : 2 ME
    •  چرا و چه موقع درخواست می شود : این آزمایش برای تشخیص عفونت ناشی از بروسلا است که منجر به بیماری تب مالت (Malta Fever) یا تب مواج یا تب مدیترانه ای می شود.
    •  نمونه مورد نیاز : نمونه خون وریدی
    •  آمادگی قبل از انجام آزمایش : آمادگی خاصی نیاز نیست.
     
    • دانستنی های بیشتر :
    • این آزمایش برای تشخیص عفونت ناشی از بروسلا است که منجر به بیماری تب مالت (Malta Fever) یا تب مواج یا تب مدیترانه ای می شود. گونه های این میکروب که در انسان ایجاد بیماری می کنند شامل:
      • 1-  بروسلا آبورتوس (گاوی)- شایعترین نوع بیماری در انسان
      • 2-  بروسلا سویس (خوکی)
      • 3-  بروسلا ملیتنسیس (گوسفند- بز)- خطرناکترین گونه برای انسان و شایعترین عامل بیماری در ایران
    • بهترین راه تشخیص این بیماری کشت خون و یا مغز استخوان و جداسازی بروسلا از این نمونه ها می باشد. انسان بیشتر از طریق تماس مستقیم با حیوانات بیمار (مانند کشاورزان- دامداران- دامپزشکان و کارکنان کشتارگاه ها) و یا مصرف شیر و فرآورده های شیری آلوده، شیر نجوشیده، پنیر، بستنی و خامه) به تب مالت مبتلا می شود. تظاهرات بالینی بیماری تب مالت در درجه اول ضایعات و دردهای استخوانی- مفصلی می باشد و پس از آن کلاسهای آنتی بادی که بر ضد آنتیژنهای سطحی بروسلا ظاهر می شوند شامل IgM، IgG، IgA می باشند. در اواخر هفته اول و یا ابتدای هفته دوم مرحله حاد بیماری ابتدا IgM مثبت شده، سپس IgG اختصاصی مثبت شده و بالا می رود و پس از چند هفته تیترش از IgM نیز بیشتر می شود. در هفته چهارم تا هشتم مرحله حاد بیماری تیتر آنتی بادی به حداکثر خود می رسد، در صورتی که درمان مناسب صورت گیرد تیتر IgG کاهش می یابد ولی تغییری در تیتر IgM بوجود نمی آید. (IgM از 6 ماه تا 2 سال ممکن است دوام داشته باشد و به طور معمول هر  3 ماه یک رقت کاهش می یابد).
    • چنانچه درمان مناسبی صورت نگیرد بیمار وارد فاز مزمن شده و در این مرحله تیتر مثبت، اکثرا مربوط به آنتی بادی IgG می باشد. در این مرحله معمولا IgG غالب می گردد و اغلب تیتر IgM کاهش یافته و گاها به صفر میرسد. از آنجائیکه IgG با ساختمان مونومریک خود یک آگلوتینین قوی محسوب نمی شود، لذا این امکان وجود دارد که آزمایش رایت منفی شود و در این جا بهتر است برای تشخیص این نوع آنتی بادی از تست کومبس رایت استفاده نمود.
    • بنابراین به طور کلی در مرحله حاد بیماری IgM و در مرحله انتهای فاز حاد، تحت حاد و مزمن IgG تیتر غالب را به خود اختصاص می دهد.
    • بیماری تب مالت از نظر بالینی به سه صورت حاد (Acute)، تحت حاد (Sub acute) و مزمن (Chronic) دیده می شود که در صورت معالجه، مدت زمان مرحله حاد بین 3 تا 12 ماه می کشد. بیش از 80 درصد بیمارانی که با آنتی بیوتیک مناسب درمان می شوند کاملا بهبود می یابند ولی در مواردی نیز رجعت (Replace) و شکل مزمن بیماری مشاهده می شود.
     
    • مقادیر طبیعی :
    • منفی است (محدوده تیتر 80/ و یا بیشتر 1 با توجه به علائم بالینی تب مالت ارزش دارد). بهتر است افرادی که دارای تیتر 1:80یا بالاتر هستند، برای اطمینان توصیه شود که دو هفته دیگر مجددا تست رایت را انجام دهند. چنانچه در این مدت تیتر افزایش یافته باشد، دلیل بر عفونت با بروسلا می باشد. افرادی که به دلیل شغلی در تماس مداوم با میکروب بروسلا می باشند می توانند تیتر 1/320 و گاهی بیشتر می رسد ولی علائم بالینی بیماری در آنها دیده نمی شود.
    •  نام آزمایش:  (Brucella spp.Ab (Igm
    •  نام انگلیسی تست: (Brucella spp.Ab (Igm
     
    • توضیح راجع به تست:
    • بروسلوز، یكی از بیماری های مشترك بین انسان و حیوانات (زئونوز) است كه به صورت حاد، تحت حاد یا مزمن، عارض می‌شود و در حیوانات، بیشتر موجب گرفتاری دستگاه تناسلی ادراری و در انسان، معمولا باعث ایجاد تب، تعریق، ضعف و بیحالی و كاهش وزن ، می‌گردد و زیان های اقتصادی ناشی از آن را می‌توان بشرح زیر، خلاصه كرد:
      • 1-  در اثر سقط برّه ها و گوساله ها از جمعیت این حیوانات كاسته، می‌شود و نهایتا، موجب كاهش شیر و گوشت مورد نیاز مملكت می‌گردد
      •  2- گوساله ها و برّه های نارسی كه زنده متولد می‌شوند در آینده، حیوانات ضعیف، كم شیر و كم گوشتی را تشكیل خواهند داد
      • 3-دام های آلوده، دچار كاهش وزن و كاهش شیر می‌گردند و از این طریق نیز بر اقتصاد جامعه زیان هایی وارد میشود
      •  4- هرچه شیوع بیماری در بین دام ها بیشتر باشد انسان های بیشتری را آلوده نموده و از طریق تحمیل مخارج درمان، و از كار انداختن نیرو و توان دامداران و كشاورزان ، زیان های فراوانی را به بار می‌آورد
    • بدون شك زیان های اقتصادی برای كشورهای در حال پیشرفت، زیان های سیاسی و وابستگی به كشورهای استثمارگر و فرصت طلب، را در پی خواهد داشت و آنان را از فرهنگ اصیل خود دور خواهد كرد.
    • شایان ذكر است كه این روز ها كه بحث جنگ بیولوژیك (Bioterrorism) ، بسیار قوت گرفته است از بروسلا ها و مخصوصا گونه های ملیتنسیس و سوئیس، به عنوان جنگ افزار های بیولوژیك (Biowarfare) بالقوه، یاد میشود. ولی اینكه آیا عملا چنین سلاحی تا به حال علیه انسان ها استفاده شده است یا خیر، مشخص نمی‌باشد.
    • عامل سببی بیماری را بروسلاها تشكیل می‌دهند. بروسلا ها باسیل های گرم منفی، كوچك، هوازی و غیر متحرّكی هستند كه فاقد كپسول و اسپور، می‌باشند. رشد آن ها كُند است ولی در محیط كشت Brucella Broth در دمای 37 درجه سانتیگراد و 7/6 H = به نحو مطلوبی رشد می‌نمایند. گونه های بروسلا در محیط كشت جامد، معمولا به صورت كُلنی های صاف، شفاف، آبی متمایل به سفید تا كهربایی، رشد می‌كنند. البته رشد بروسلا كنیس و بروسلا اوویس، به صورت كلنی های خشن و گاهی موكوئیدی میباشد.
    •  گونه هایی از بروسلا كه به طور كلاسیك برای انسان، بیماریزا واقع می‌شوند عبارتند از بروسلا ملیتنسیس، بروسلا آبورتوس و بروسلا سوئیس. هرچند بروسلا كنیس نیز ممكن است بیماریزا واقع شود و در مجموع، سویه هایی از بروسلا كه در غشاء خارجی خود دارای لیپوپلی ساكارید كمتری هستند از ویرولانس كمتری نیز برخوردارند.
    • گونه های بروسلا میتوانند در گوشت یخ زده، به مدت سه هفته، در شیر خام به مدت 10 روز، در پنیر تازه تا سه ماه و در بستنی و خامه نیز تا مدتی زنده بمانند و در گوشت نمك زده نیز ممكن است تا مدتی مقاومت كنند ولی از طرفی به وسیله دود دادن، منجمد كردن و نمك زدن گوشت آلوده، تعداد آن ها در عرض چند روز، شدیدا كاهش می‌یابد.
    • این ارگانیسم ها در حرارت 60 درجه سانتیگراد یا در اثر مجاورت با فنول 1% در عرض 15 دقیقه از بین میروند ولی در طبیعت میتوانند تا مدت ها زنده بمانند. نور آفتاب به سرعت، باعث مرگ آنها میشود، شیره طبیعی معده در شرایط آزمایشگاهی، باعث كشته شدن بروسلا ها می‌گردد و بنابراین بسیاری از بیماران مبتلا به بروسلوز فعال، گروهی هستند كه دچار كاهش اسید معده میباشند و یا به علت ابتلاء به زخم معده، از آنتی اسید ها استفاده می‌نمایند و لذا كسانی كه آنتی اسید مصرف میكنند بایستی از خوردن شیر خام، پنیر تازه، بستنی غیر پاستوریزه و سایر لبنیات پاستوریزه نشده، خودداری نمایند.
     
    • تستهای سرولوژیك :
    • در بروسلوز حاد انسانی، ابتدا IgM افزایش می یابد و گاهی IgM تنها ایمونوگلوبولینی است كه در هفته های اول بیماری یافت میشود و میزان آن در عرض سه ماه پس از شروع عفونت افت میكند. در حالیكه آنتی بادی IgG از هفته دوم به بعد شروع به افزایش میكند و در موارد درمان نشده، به مدت حداقل یكسال در حد بالائی باقی می ماند ولی در بیمارانی كه بنحو كاملی درمان شده اند میزان آن در عرض شش ماه تا یكسال پس از شروع بیماری به حداقل رسیده و یا كاملا محو میگردد و لذا تداوم افزایش این آنتی بادی، ممكن است ناشی از تداوم ارگانیسم های زنده داخل سلولی در نسوج رتیكولوآندوتلیال یا سایر كانون های عفونت، باشد. همچنین آنتی بادی IgA هفته ها بعد از ظاهر شدن IgG قابل بررسی است و فاقد ارزش تشخیصی، میباشد.
    • طی عفونت مجدد یا تشدید (Exacerbation) عفونت قبلی عیار آنتی بادی IgG و احتمالا آنتی بادی IgM ضد بروسلائی، افزایش می یابد ولی میزان افزایش IgM در عود بروسلوز، مورد بحث صاحبنظران میباشد و مطالعات اخیر، حاكی از آنست كه طی عود بروسلوز، فقط IgG افزایش می یابد.
    •  نام آزمایش:  Widal agglutination test
    • مخفف انگلیسی تست: Widal
    • نام فارسی تست: آزمایش ویدال (جهت تشخیص حصبه)
    • روش انجام: (Agglutination (tube
    • نوع نمونه: S, BF, CSF
    • علت درخواست تست : جهت تشخیص آنتی بادی های موجود در سرم بیماران مبتلا به تیفوئید(حصبه) به کار می رود.
     
    • توضیح راجع به تست :
    • آزمایش ویدال برای تشخیص سرولوژی بیماری حصبه (Typhoid) و شبه حصبه (Paratyphoid) می باشد که علت آنها آلودگی با باسیلهای گونه سالمونلا از دسته باکتریهای روده ای می باشد. این باسیل ها از راه دستگاه گوارش وارد بدن انسان می شوند و موجب پیدایش بیماری های مهم زیر می گردند:
      • ۱- تب روده ای (Enteric fever)
      • ۲- عفونت خون (سِپتی سمی)
      • ۳- مسمویت های غذایی
    • بر طبق آمارها؛ تنها ۵۰% بیمارانی که مبتلا به تب روده ای هستند، آزمایش ویدال آنها ۱ هفته بعد از ورود میکروب به بدن مثبت می شود. در صورتی که ۴ هفته بعد؛ ۹۵- ۹۰% بیماران آزمایش ویدال آنها مثبت می شود.
     
    • تست های تکمیلی : Stool culture, Blood culture
     
    • اطلاعات تکمیلی:
    • حداقل تیتر قابل قبول و با ارزش آگلوتینین ها در آزمایش ویدال در کشورهای مختلف متفاوت است. در ایران چنانچه تیتر سرم در برابر آنتی ژن O حداقل ۱:۸۰  و در برابر آنتی ژن H حداقل ۱:۴۰ باشد؛ بیمار مشکوک به تیفوئید و یا پاراتیفوئید است.
    • در صورتی که تیتر سرم بیمار در برابر آنتی ژن O 1:160 و در برابر آنتی ژن H 1:80 و یا بیشتر باشد؛ بیمار با توجه به علایم بالینی و وضعیت اپیدمیولوژی محیط به بیماری تیفوئید و یا پاراتیفوئید مبتلا می باشد.
    • آگلوتیناسیون H به تنهایی ارزش تشخیصی ندارد؛ در صورتی که آگلوتیناسیون قابل قبول O، دلیل بر وجود بیماری می باشد. تیتر آگلوتینین O بندرت از ۱:۴۰۰ بالاتر می رود ولی تیتر آگلوتینین H از ۱:۱۰۰۰ بالاتر رفته و سالها پس از بهبودی مثبت باقی می ماند. تیتر Vi حداکثر از ۱:۲۵ تا ۱:۵۰ بالاتر نمی رود و پس از بهبودی سریعاً در سرم ناپدید می شود.
    • در حاملین سالم تیتر Vi بیشتر از O و H می باشد که با کشت مکرر مدفوع و جدا کردن میکروب؛ می توان آنها را شناسایی و درمان کرد.
     
    • نکته ۱: یکی از عمده ترین اشکالات روش آگلوتیناسیون (کمپلکس ایمنی) پدیده منطقه ای (prezone, postzone) می باشد. به این معنی که در نتیجه بالا بودن بیش از حد غلظت آنتی بادی؛ عمل تشکیل کمپلکس آنتی ژن- آنتی بادی مختل شده و به صورت منفی کاذب خود را نشان می دهد که در چنین حالتی با پیش بینی پاسخ مثبت (که البته حتمی نیست) باید سرم رقیق شده و آزمایش تکرار گردد. بنابراین همواره تطبیق نتایج به دست آمده با حالات بالینی و شواهد کلینیکی الزامی است.
    • نکته ۲: روش انجام آزمایش ویدال از نوع آگلوتیناسیون مستقیم (Direct/Active agglutination) است.
    • نکته ۳: افزایش تیتر علیه آنتی ژن O بهترین نشانه آلودگی اخیر می باشد.
    • نام آزمایش: VDRL
    • نام کامل تست: Venereal Disease Research Laboratory
    • نام فارسی تست: تست تشخیصی بیماری مقاربتی سیفلیس
    • روش انجام: Flocculation
    • نوع نمونه: S, BF, CSF
     
    • ملاحظات نمونه گیری:
      • پس از نمونه گیری سرم باید به مدت ۱۰ دقیقه در ۵۶°C قرار گیرد تا ترکیبات کمپلمان آن غیر فعال گردد.
      • دانستن سابقه هرگونه بیماری عفونی- التهابی حائز اهمیت است.
    • علت درخواست تست: VDRL آزمایش غربالی برای تشخیص آنتی بادی رآژین ترپونما پالیدوم می باشد.
    • توضیح راجع به تست:
    • سیفلیس بیماری عفونی سیستمیک است که توسط اسپیروکت ” ترپونما پالیدوم ” ایجاد می شود. این ارگانیسم اغلب از طریق تماس جنسی منتقل می شود.  همچنین از طریق جفت نیز می تواند از مادر به جنین انتقال یابد.
    • چنانچه بیماری درمان نشود؛ افراد آلوده دچار عوارض برگشت ناپذیری همچون التهاب مفاصل، بیماری های قلبی عروقی(مانند درگیری دریچه ها) و مشکلات CNS نظیر اختلالات ذهنی و پارالیز (فلج) خواهند شد.
    • تشخیص آزمایشگاهی سیفلیس بر اساس تست های مستقیم و غیر مستقیم صورت می گیرد. تست های مستقیم مانند نمونه برداری از زخم های سیفلیس؛ ارگانیسم عامل بیماری را شناسایی می کنند. در تست های غیر مستقیم نظیر تست های سرولوژی سیفلیس؛ آنتی بادی های ضد عامل بیماری شناسایی می شوند. این آنتی بادی ها زودتر از ۲ تا ۳ هفته پس از ظهور شانکر سیفلیسی؛ قابل شناسایی نیستند.(شانکر زخمی است که در محل ورود ارگانیسم به بدن ایجاد می شود)
    • تست های سرولوژی سیفلیس شامل VDRL، RPR و FTA-ABS است.
    • تست های VDRL و RPR تست های غربالگری سیفلیس هستند. هر کدام از این تست های مثبت شود بایستی با تست FTA-ABS یا MHA-TP که حساس ترین روش تشخیصی سیفلیس است؛ تایید گردد.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
    • در موارد زیر نتایج مثبت کاذب دیده می شود:
      • عومل عفونی
      • مالاریا (۱۰۰% موارد)
      • جذام (۶۰% موارد)
      • تب راجعه (۳۰% موارد)
      • واکسیناسیون (زنده یا ضعیف شده) در ۲۰% موارد
      • منو نوکلئوز عفونی (۲۰% موارد)
      • لنفوگرانولوم ونروم (۲۰% موارد)
      • تب تیفوس (۲۰% موارد)
      • هپاتیت ویروسی (۱۰% موارد)
      • لپتوزپیروزیس (۱۰% موارد)
      • پری آرتریت نودوزا (۱۰% موارد)
      • تریپونوزومیازیس (۱۰% موارد)
      • شانکروئید (۵% موراد)
      • آبله مرغان (۵% موارد)
      • سرخک (۵% موارد)
      • تب روماتیسمی (۶- ۵% موارد)
      • تب مخملک (۵% موارد)
      • اندوکاردیت باکتریایی تحت حاد (۵% موارد)
      • پنوموکوک پنومونیه (۵- ۳% موارد)
      • توبرکلوزیس پیشرفته (۵- ۳% موارد)
      • عوامل غیر عفونی
      • سرطان پیشرفته
      • لوپوس اریتماتوی سیستمیک (۲۰% موارد)
      • آرتریت روماتوئید (۷- ۵% موارد)
      • مولتیپل میلوما
      • سن بالا
      • مصرف داروهای وریدی
      • اعتیاد به مخدر
      • بیماری های کبدی مزمن
      • انتقال خون مکرر
      • حاملگی
     
    • تست های تکمیلی: RPR; FTA-ABS
     
    • اطلاعات تکمیلی:
    • این آزمایش بهترین راه تشخیص سیفلیس عصبی به همراه آزمایشات شمارش سلولی و تعیین میزان پروتئین مایع نخاعی می باشد.۱۴ روز پس از ظهور شانکر این آزمایش مثبت می شود و در تمامی مراحل سیفلیس ثانویه مثبت باقی می ماند.
    • برای پیشگیری از سیفلیس مادرزادی بهتر است از تمام خانم های باردار قبل از زایمان آزمایش سرولوژی VDRL یا RPR به عمل آید. همچنین بیماران  سیفلیسی در حال درمان می بایست به مدت ۲ سال و همچنین هر ۳ الی ۴ سال یکبار آزمایش شوند.
     
    • نکته مهم ۱: مونیتور کردن سیفلیس از طریق تست RPR در ارزیابی درمان مفید خواهد بود.
    • نکته مهم ۲: آزمایش VDRL حساسیت بیشتری از RPR در مرحله سیفلیس اولیه دارد؛ ولی RPR اختصاصی تر می باشد.
    • نکته مهم ۳: مزیت RPR نسبت به VDRL این است که اولاً سرم بیمار نیاز به حرارت جهت غیر فعال کردن کپلمان ندارد و ثانیاً نیاز به میکروسکوپ نوری جهت مشاهده واکنش نیست. (با چشم غیر مسلح هم می توان دید)
    • نکته مهم ۳: تست FTA-ABS حتی در صورت درمان مناسب بیماری برای تمام عمر مثبت باقی خواهد ماند.
    • (FTA-ABS (fluorescent treponemal antibody absorption
    • (MHA-TP (microhemagglutination assay for Treponema pallidum antibodies
    • این ۲ تست که برای تشخیص آنتی بادی اختصاصی ترپونما انجام می شوند نباید به عنوان آزمایش غربالگری انجام شود؛ زیرا که حدود ۰٫۳- ۱% افراد جامعه ممکن است بصورت گذرا و موقت و در افراد مسن بیمار به علت نامعلوم این آنتی بادی؛ در خون آنها بطور کاذب مثبت شود.
    • نام آزمایش: CRP
    • نام کامل تست: C-Reactive Protein
    • نام فارسی تست: پروتئین واکنشی C
    • روش انجام:  Immunoturbidimetry
    • نوع نمونه:  S, BF
     
    • علت درخواست تست:
      • کمک به تشخیص افتراقی آپاندیسیت از بیماری التهابی حاد لگن
      • کمک به تشخیص افتراقی بیماری کرون از کولیت اولسراتیو
      • کمک به تشخیص افتراقی آرتریت روماتوئید از لوپوس اریتروماتوز سیستمیک (SLE) بدون عارضه
      • کمک به ارزیابی بیماری های عروق کرونر
      • تشخیص وجود یا تشدید پروسه های التهابی در بدن
      • رصد کردن پاسخ به درمان اختلالات خود ایمنی نظیر آرتریت روماتوئید
     
    • توضیح راجع به تست :
    • CRP گلیکوپروتئینی است که در کبد ساخته می شود و بطور معمول در خون وجود ندارد.
    • التهاب حاد همراه با تخریب بافتی در بدن؛ باعث تحریک ترشح این پروتئین در بدن می شود. بنابراین CRP مثبت نشانگر وجود یک پروسه التهابی در بدن است.
    • CRP معمولاً در عرض ۶ ساعت ابتدایی پیدایش التهاب افزایش پیدا می کند و این مسئله این امکان را فراهم می کند که از طریق آن، التهاب نسبت به آزمایش ESR که معمولا ۱ هفته پس از ایجاد التهاب افزایش پیدا می کند؛ زودتر تشخیص داده شود. بنابراین اندازه گیری CRP؛ قابل اعتماد ترین وسیله تشخیص و کنترل التهابات حاد باکتریایی و همچنین عفونت های پنهان است. در بیماری های اتو ایمیون نیز با اندازه گیری مقدار CRP می توان از شدت و پیشرفت بیماری آگاهی حاصل کرد؛ زیرا بندرت بدون وجود التهاب بافتی مقدار آن بطور مداوم بالا می باشد.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • مقدار آن پس از حمله قلبی، در سپسیس و بعد از عمل جراحی افزایش می یابد.
      • عفونت های باکتریال حاد
      • بیماری کرون
      • بیماری های التهابی روده
      • حاملگی (نیمه دوم)
      • وسیله ضد بارداری IUD
      • تب روماتیسمی
      • آرتریت روماتوئید
      • SLE
      • التهاب عروق کرونر
      • افراد چاق
      • ورزش کردن
     
    • در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
      • اگر سطح CRP در خون افت کند، به معنی بهبودی و کاهش التهاب است.
     
    • تست های تکمیلی: ESR, hs-CRP, Plasma Viscosity
    • تداخلات دارویی:
      • اوروتیومالات، متوتروکسات، NSAID ها، ضد بارداری های خوراکی (اثر پروژسترون)، پنی سیلامین، پنتوپریل و سولفاسالازین می توانند سطح CRP را کاهش دهند.
      • NSAID ها، سالیسیلات ها و استروئیدها بدلیل سرکوب التهاب می توانند نتایج منفی کاذب ایجاد کنند.