راهنمای آزمایشات بخش هورمون گروه 1

    •  نام آزمایش: PSA
    • نام انگلیسی تست:  Prostate Specific Antigen
    • نام فارسی تست:  آنتی ژن اختصاصی پروستات
    • نام های دیگر:  Total PSA
    • روش انجام: ECLIA, RIA
     
    • آمادگی بیمار:
    • توصیه می شود که فرد ناشتایی داشته باشد. همچنین از ورزش سنگین و انزال ۲ روز قبل از نمونه گیری اجتناب شود.
    • بیمار نباید اخیراً معاینه رکتال (Digital rectal exam) و یا بافت برداری سوزنی پروستات شده باشد؛ زیرا ممکن است سبب افزایش موقت و جزئی  PSA شود.
     
    • نوع نمونه: S, PE, PH
     
    • علت درخواست تست: 
      • بررسی تاثیر درمان سرطان پروستات (پروستاتکتومی)؛ کاهش مقادیر به معنی تاثیر درمان و افزایش مقادیر به معنی عود و پروگنوز ضعیف بیماری است.
      • غربالگری سرطان پروستات در مردان مسن تر از ۵۰ سال
      • بررسی و ارزیابی غده پروستات بزرگ شده؛ به خصوص اگر به سرطان پروستات مشکوک هستیم.
      • مرحله بندی (Staging) سرطان پروستات
     
    • توضیح راجع به تست:
    • PSA یک گلیکوپروتئین است که تنها در اپیتلیوم غده پروستات وجود دارد. PSA یک تومور مارکر مهم و با ارزش در تشخیص سرطان پروستات محسوب می گردد. مقادیر PSA جهت غربالگری بیماران از نظر سرطان پروستات، پیگیری پیشرفت بیماری و پیگیری پاسخ بیمار به درمان سرطان پروستات اندازه گیری می شود.
    • PSA به تنهایی شاخص محکمی جهت تشخیص سرطان پروستات نیست و باید حتماً با معاینه انگشتی رکتال  (DRE) همراه باشد؛ زیرا PSA در هیپرتروفی (بزرگ شدن بیش از حد عضو ) خوش خیم پروستات نیز بالا می رود. مقادیر PSA با محدوده ۹۵ % برای هر دهه سنی تعیین شده است. حد پایینی PSA، مقادیر کمتر از ۱ ng/ml است. مقادیر بین ۴-۸ ng/ml در بیماران مبتلا به هیپرتروفی خوش خیم پروستات مشاهده می شود و مقادیر بیشتر از ۸ ng/ml جهت سرطان پروستات قابل تشخیصی تر است. گرچه تشخیص قطعی معاینه رکتوم و اندازه پروستات است. مقادیر بیشتر از ۲ ng/ml به عنوان وقوع عود بیوشیمیایی سرطان پروستات در مردان بعد از برداشتن پروستات قابل ملاخظه است.
     
    • در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
      • سرطان پروستات
      • هیپرتروفی خوش خیم پروستات (BPH)
      • پروستاتیت
      • احتباس ادراری
      • انفارکتوس پروستات (نکروز پروستات)
     
    • تست های تکمیلی: Digital Rectal Exam (DRE); Tumor markers
     
    • تداخلات دارویی و آزمایشگاهی: 
      • آلوپورینول می تواند سطح PSA را افزایش دهد.
      • بوسرلین، دوتاستراید، فیناستراید و فلوتاماید می توانند سطح PSA را کاهش دهند.
     
    • نکته مهم ۱: در صورت انزال در عرض ۲۴ ساعت پیش از نمونه گیری؛ مقدار PSA افزایش می یابد.
    • نکته مهم ۲: بیوپسی سوزنی پروستات، سیستوسکوپی و انفارکتوس پروستات به دلیل انجام کاتتریزاسیون و یا وجود یک کاتتر از قبل؛ نتایج را افزایش می دهند. به همین دلیل توصیه می شود در این بیماران نمونه خون؛ ۶ هفته بعد از برداشتن کاتتر گرفته شود. (در مورد عفونت های باکتریایی مجاری ادراری نیز باید پس از ۶ هفته اقدام نمود)
    • نکته ۳: افراد در معرض تماس با حیوانات ممکن است دارای آنتی بادی ضد حیوانی (anti-animal antibodies) باشند. این آنتی بادیها ممکن است در روشهای ایمونو اسی تداخل کرده و نتایج نا معتبر حاصل شود.
     
    • اطلاعات تکمیلی:
    • ۱- سن بیمار در گزارش نتیجه آزمایش بسیار مهم است
    • ۲- چنانچه PSA بالا باشد ولی DRE طبیعی باشد؛ تست Free PSA توصیه می شود.
    • ۳-PSA  مربوط به سرطان؛ تمایل بیشتری به پروتئین دارد. Free PSA یا غیر متصل به پروتئین در موارد هیپر تروفی خوش خیم پروستات افزایش می یابد.
    • ۴- Free PSA با مقدار بیشتر از ۲۷%؛ با احتمال کمتری سرطان پروستات را نشان می دهد.
    • ۵- اسید فسفاتاز پروستاتی (PAP) شاخص توموری دیگری برای سرطان پروستات است. حساسیت و اختصاصیت آن از آزمون PSA کمتر می باشد و امروزه کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.
    •  پرو کالسی تونین  (Procalcitonin)
     
    • پرو کالسی تونین (PCT) پیش ماده هورمون کالسی تونین است که در سلولهای C غده تیروئید تولید می شود. این هورمون تحت شرایط خاص، نظیر عفونت های باکتریائی و عمل جراحی ، در سلولهای کبد و سلولهای چربی نیز تولید می شود. بهمین جهت می توان از تست پرو کالسی تونین جهت تشخیص عفونتهای سخت باکتریائی و سپسی و جلوگیری از هدر رفتن وقت درمان استفاده کرد.
     
    • کاربرد :
      • تشخیص سپسی
      • عفونت های دستگاه تنفس
      • کنترل درمان عفونت های باکتریائی
     
    •  تفسیر:
    • در وضعیت کلی: در نوزادان بزرگتر از 72 ساعت و در افراد بالغ اگر مقدار PCT کمتر از 0.15 ng/ml باشد تشخیص عفونت باکتریال نامحتمل است. سطوح کمی افزایش یافته  PST  (بین 0.15 – 2 ng/ml) می تواند نشان دهنده عفونت های موضعی بدون علائم سیستمیک باشد.
    • مقادیر بالای 2 ng/ml بطور قوی حاکی از عفونت سیستمیک باکتریال، سپتیسمی ، عفونت موضعی باکتریایی مانند پنومونی حاد، مننژیت و یا پریتونیت می باشد. همچنین پس از تحریک عوامل غیر عفونی مانند سوختگی وسیع، ترومای شدید، شکستگی شدید چندین عضو، جراحی شکم و قلب، میزان PST افزایش می یابد ولی پس از 24 تا 48 ساعت شروع به کاهش می کند.
    • در بیماری های خود ایمنی، بیماری های التهابی مزمن، عفونت ویروسی، عفونت باکتریایی موضعی خفیف بندرت میزان PST  بیشتر از 0.5 ng/ml  می شود.
     
    • تشخیص باکتریمی در نوزادان:
    • بعد از تولد مقادیر PST از زمان تولد تا 24 ساعت ابتدای افزایش داشته به تدریج بعد از 48 ساعت کاهش مییابد. بنابراین در دوره 72 ساعت ابتدای حیات، مقادیر مرجع متفاوتی بر اساس ساعت عمر نوزاد تعیین می گردد. مقادیر PCT پس از 72 ساعت حیات به سطح بالغین می رسد. در باکتریمی و سپتیسمی نوزادان مقادیر PCT به طور قابل توجهی (5 تا 10 برابر) افزایش می یابد.
    •  تشخیص درگیری کلیوی در اطفال با عفونت مجاری ادراری
    • در نوزادان با عفونت مجاری ادراری که مقدار PCT شان بیش از 0.5 ng/ml باشد با حساسیت 70 تا 90 درصد و اختصاصیت 80 تا 90 درصد،درگیری کلیه را مطرح میکند. پاسخ PCT در بیماران نوتروپنیک مشابه بیماران با تعداد و عملکرد طبیعی نوتروفیل می باشد.
    • اگر سطح PCT در روز اول پذیرش در بخش ICU بیشتر از 2 ng/ml باشد، نشاندهنده ریسک بالای پیشرفت سپسیس شدید و یا شوک سپتیک می باشد. اگر سطح PCT کمتر از 0.5 ng/ml در روز اول پذیرش در بخش ICU باشد نشاندهنده ریسک پایین پیشرفت سپسیس شدید و یا شوک سپتیک می باشد. حساسیت و اختصاصیت آزمایش برای تشخیص سپسیس از 60 تا 100 درصد بوده و به بیماری زمینه ای و جمعیت مورد مطالعه بستگی دارد. هر چه سطح PCT بالاتر باشد حاکی از پیش آگهی بد می باشد.
    • در مواردی که مقدار PCT کمتر از 0.5 ng/ml  باشد، وجود مننژیت باکتریال رد می شود. در بیشتر بیماران با مننژیت باکتریال مقدار PCT بیش از 10 برابر می باشد.
    • در بیماران با درمان آنتی بیوتیکی موفق، سطح PCT با نیمه عمر 24 تا 35 ساعت پایین می آید.
     
    • توضیحات:
    • بیماران با نارسایی کلیوی مرحله نهایی (end-stage renal failure ) ممکن است دارای مقادیر PCT بیشتر از 0.15 ng/ml  باشند بدون اینکه دچار عفونت یا التهاب شدیدی شده باشند.
    • در ظرف 3 همودیالیز مقادیر PCT این بیماران باید به مقادیر افراد نرمال کاهش یابد. بیماران با نارسایی کلیوی مرحله نهایی با همودیالیز یا دیالیز صفاقی با ثبات دارای مقادیر PCT مشابه با افراد سالم با عملکرد کلیوی طبیعی می باشند.
    • بیماران با کارسینوم مدولار تیروئید یا بندرت تومور Islet cell ممکن است دارای مقادیر افزایش یافته PCT در غیاب سپسیس باشند.در موارد خاصی، سطح PCT ممکن است به 10000 ng/ml برسد.
    • نام تست: Cyclic Citrullinated Peptide Antibody - Anti CCP
     
    • کاربردهای بالینی:
      • ارزیابی بیماران مشکوک به آرتریت روماتوئید (RA) و کمک به تشخیص زودهنگام آن.
      • پایش میزان پیشرفت بیماران RA.
      • افتراق بین بیماری  RA از سایر بیماریهای التهابی بافت همبند که ممکن است علائم بالینی مشابهی داشته باشند.
     
    • تفسیر:
    • نتایج مثبت به احتمال قوی مؤید ابتلا به بیماری RA می باشد. این تست دارای حساسیت 78 درصدی ( با 5 درصد نتایج مثبت کاذب در گروه کنترل سالم) و اختصاصیت 98 درصدی می باشد. Anti-CCP همچنین در حدود 40٪ از بیماران باRF منفی، یافت شده است. نتایج مثبت بالا Anti-CCP به احتمال زیاد نشاندهنده یک دوره مخرب یا فرسایشی بیماری RA می باشد. سطوح Anti-CCP ممکن است با شدت فعالیت بیماری در RA مرتبط باشد اما مطالعات بیشتری جهت اثبات آن مورد نیاز است. با انجام تست RF و Anti-MCV همراه با تست Anti-CCPاختصاصیت به بالای 99 درصد افزایش می یابد. Anti-CCP در ارزیابی روماتیسم پالیندرومیک نیز کاربرد دارد.
     
    • توضیحات:
    • درمان ضد روماتیسمی نباید صرفاً بر اساس نتایج مثبت Anti CCP آغاز نمود و نیز تغییر در درمان بیماری نباید صرفاً بر اساس داده سطح Anti CCP باشد.
    • تستهای Anti-MCV و RF نیز همراه با تست Anti CCP جهت تشخیص بیماری RA مورد استفاده قرار می گیرند.
    • پپتید آنتی سیکلیک سیترولینه را می توان سالها قبل از شروع بیماری RA و بندرت پس از پیشرفت بیماری مشاهده کرد. بنابراین حضور آن در سرم نشاندهنده این است که  این پپتید تنها در نتیجه التهاب ایجاد نمی گردد.
     
    • سایر نام ها: Anti Citrullinated peptide Antibody،Anticyclic Citrullinated Peptide Antibody ،
    • نوع نمونه: سرم
    • شرایط نمونه گیری: نیاز به ناشتایی یا شرایط خاصی نمی باشد
     
    •  تست های  SSA و SSB
     
    • سندرم شوگرن (Sjögren’s syndrome (SS یک بیماری مزمن، خودایمنی و سیستمیک التهابی است که به طور اصلی غدد اگزوکرین (غدد برون ریز) را تحت تاثیر قرار می دهد.
    • سندرم شوگرن به عنوان یک بیماری اتوایمیون ناهمگن در نظر گرفته شده است که دارای هر دو ویژگیها ی اختصاصی بافت و سیستمیک میباشد و شامل طیف گسترده ای از اختلالات بالینی است.
     
    • از شایع ترین علائم اختلال بالینی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
      • – خشکی دهان (xerostomia)
      • – خشکی چشم (xerophthalmia)
      • – خستگی
      • – آرتریت
      • – اسکولیت پوستی
      • – بیماریهای خونی
      • – اختلالات ریوی
      • – نقایص کلیوی
      • – نوروپاتی های اعصاب مرکزی و محیطی
      • – اختلالات گوارشی
     
    • در اثر بروز این بیماری در بدن به طور خودکار آنتی بادی هایی به نامهای   Anti-Ro/SSA, Anti-La/SSB- Anti-nuclear antibodies (ANA)  –   Rheumatoid factors (RF)  تولید می شود. که SSA و SSB  شایع ترین انواع آن هستند.
    • مطالعات نشان داده است که بیماران مبتلا به   SS سندروم شوگرن  که ANA مثبت هستند، اغلب زن هستند و میانگین سن آنها در زمان تشخیص کمتر از مردان است.
    • سطح RF در 74-36% بیماران مبتلا به SS بالا می باشد. حضور RF در SS با سن کمتر، غلبه زن بر مرد و بیوبسی مثبت غدد بزاقی همراه است.
    • آنتی بادی  Anti-Ro / SSA  می تواند تنها یا همزمان با آنتی بادی های anti-La / SSB شناسایی شود، در حالی که مثبت بودن Anti-La / SSB به تنهایی نادر است. به طور کلی، آنتی بادی های anti-Ro / SSA و anti-La / SSB با سن کمتر در هنگام تشخیص، دروه طولانی تر بیماری، تخریب شدیدتر غدد اگزوکرین، بزرگتر شدن غده پاروتید و حمله شدیدتر لنفوسیتها به غدد بزاقی، مرتبط است.
    •  نام اختصاری:  Calprotectin
    • سایر نام ها: Stool calprotectin
    • نوع نمونه قابل اندازه گیری: مدفوع
    • حجم نمونه مورد نیاز: ۵ gr
     
    • شرایط نمونه گیری:
      • نیاز به ناشتایی نمی باشد.
      • ۵ تا۱۰ گرم مدفوع رندم در ظرف پلاستیکی نمونه گیری مدفوع فاقد نگاهدارنده جمع اوری گردد.
      • با نظر پزشک معالج، از مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی  ۲ هفته قبل از انجام آزمایش اجتناب گردد.
     
    • ملاحظات نمونه گیری:
      • ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﻇﺮف ﻣﺨﺼﻮص ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮﯼ ﻣﺪﻓﻮع ﺟﻤﻊﺁورﯼ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ به آزمایشگاه ارﺳﺎل ﮔﺮدد.
      • نمونه منجمد شده را در داخل ظرف پلاستیکی با درپوش پیچ دار ارسال نمایید
      • تاریخ و زمان نمونه گیری و سن بیمار را یادداشت نمایید.
      • ﻧﻤﻮﻧﻪﭘﺲ از اﻧﺠﺎم و ﮔﺰارش ﺟﻮاب دور رﻳﺨﺘﻪﻣﯽﺷﻮد.
     
    • موارد عدم پذیرش نمونه:
      • نمونه ای به غیر از نمونه مدفوع.
      • نمونه مدفوع که در محیط کشت و یا ظروف حاوی مواد نگهدارنده جمع آوری شده باشد.
      • جمع آوری در ظروف غیر پلاستیکی و  آلوده .
     
    • شرایط نگهداری: نمونه در دمای اتاق به مدت ۵ روز، در دمای  ۴oC به مدت ۸ روز و در دمای -۲۰ oC تا ۳۰ روز پایدار است.
     
    • اطلاعات تکمیلی:
    • بیماریهای التهابی روده (IBD) به عنوان گروهی از اختلالات روده ای با منشاء ژنتیک مطرح   می باشند. اين بيماريها مي توانند منتهی به اختلال در عملکرد سلول های پوششی روده همراه با تحریک سیستم ایمنی مخاط روده گردند. این گروه از بیماریها که عمدتاً با درد های مزمن و   عود کننده شکم تظاهر می کنند با گروهی دیگر از بیماریها با تظاهرات مشابه هم پوشانی دارند.  بنابراين تشخیص اولیه IBD که نیاز قطعی به آندوسکوپی را به منظور تعیین مرحله و میزان فعالیت بیماری ایجاب می کند و افتراق آن از سایر بیماریهای مشابه نظیر سندروم روده تحریک پذیر (IBS)، نیازمند روشی قابل اعتماد می باشد.
    • اندازه گیری Calprotectin مدفوع که پروتئین وابسته به کلسیم در نوتروفیل ها می باشد، مارکر تشخیصی IBD تلقی می شود که طی دهه گذشته شواهد فراوانی از ارزش تشخیصی آن در این زمینه بدست آمده است.
     
    • کاربردهای بالینی:
    • اﻧﺪازﻩﮔﻴﺮﯼﺁن در ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻓﺘﺮاﻗﯽﺑﻴﻤﺎرﯼ هﺎﯼ رودﻩاﯼﻣﺜﻞ ﺑﻴﻤﺎرﯼ اﻟﺘﻬﺎب ﻣﺰﻣﻦ رودﻩ یا IBD (Inflammatory Bowel Disease) ، ﺑﻴﻤﺎرﯼ هﺎﯼ  ﻋﻔﻮﻧﯽ رودﻩ ، ﭘﻮﻟﻴﭗ و ﺳﺮﻃﺎن ﮐﻮﻟﻮن از  ﺑﻴﻤﺎرﯼ هﺎﯼ ﻋﻤﻠﮑﺮد رودﻩ ( ﺳﻨﺪرم رودﻩ ﺗﺤﺮﻳﮏﭘﺬﻳﺮ  (Irritable bowel syndrome (IBS ) که نیاز به تست های تهاجمی مانند کولونوسکوپی و اندوسکوپی ندارند، ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰ اهﻤﻴﺖ اﺳﺖ.
    • ﺑﺮرﺳﯽ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﺑﻴﻤﺎرﯼ (همچون IBD، کرون و برداشت پولیپ) .
    • تشخیص زودهنگام عودمجدد بیماری های التهابی روده و پایش درمان آنها.
     
    • روش مرجع:
    • روش ارجح: الایزا کمی (ELISA)
    • سایر روشها: ایمونوکروماتوگرافیک نیمه کمی
     
    • مقادیر مرجع:
    • طبیعی:۵۰ µg/g  >
    • حد واسط: ۵۱ – ۱۲۰ µg/g      تست باید طی ۶-۴ هفته دوباره بررسی گردد.
    • غیر طبیعی: ۱۲۰ µg/g  ≤        تشخیص احتمالی IBD
     
    • تفسیر: Calprotectin
    • نشانگر نوتروفیلی اختصاصی برای التهابات دستگاه گوارش می باشد. Calprotectin ﯾﮏ پروتئین متصل به کلسیم ﺳﻠﻮﻟﻬﺎي ﻧﻮﺗﺮوﻓﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺨﻮﺑﯽﺑﺎ ﺗﺠﻤﻊ نوﺗﺮوﻓﯿﻠﻬﺎ در ﻣﺨﺎط روده در ارﺗﺒﺎط ﺑﻮده و قابل اندازه ﮔﯿﺮي در ﻣﺪﻓﻮع اﺳﺖ . در ﻃﯽ دﻫﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪﺷﻮاﻫﺪ ﻓﺮاواﻧﯽ از ارزش ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ Calprotectin ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺎرﮐﺮﺗﺸﺨﯿﺼﯽ اﻟﺘﻬﺎب روده و اﻓﺘﺮاق آن از اﺧﺘﻼﻻت ﻏﯿﺮﻋﻀﻮي روده ﻧﻈﯿﺮ IBS در ﺑﯿﻤﺎراﻧﯿﮑﻪ از ﺷﮑﺎﯾﺎت ﺷﮑﻤﯽﻣﺒﻬﻢ رﻧﺞ ﻣﯿﺒ.ﺮﻧﺪﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ. Calprotectin در عفونت های روده ای، التهابات روده ای ناشی از استعمال داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، پولیپ و سرطان کولون نیز افزایش می یابد. این تست جهت پایش درمان بیماران IBD و تعیین اینکه این بیماران نیاز به آندوسکوپی یا کولونوسکوپی دارند مورد استفاده قرار می گیرد. سطح بین ۱۲۰- ۵۰  باید در طی۶-۴ هفته تکرار و تایید گردند.
     
    • عوامل مداخله گر :
      • مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی در نتایج ازمون تداخل ایجاد می نماید.
      • نمونه گیری در ظروف غیر پلاستیکی، آلوده و همراه با ماده نگاهدارنده در نتایج آزمایش تداخل ایجاد می نماید.
     
    • توضیحات:
    • مثبت شدن تست دلیل قطعی بر بیماری IBD نمی باشد و مسئولیت تشخیص و درمان بیماری التهابی روده پس از بررسی تمام یافته های بالینی و آزمایشگاهی بر عهده پزشک متخصص می باشد.
    • در بیماری التهابی روده (IBD) مقادیر Calprotectin افزایش می یابد در حالی که در سندرم روده تحریک پذیر (IBS) مقادیر Calprotectin طبیعی است.
    • جهت تشخیص IBS نیاز به روشهای تهاجمی مانند کولونوسکوپی و اندوسکوپی نمی باشد. در حالی که جهت تشخیص قطعی IBD انجام این روشهای تهاجمی الزامی است.
    •  نام تست : Anti tTG IgA/IgG
     
    • کاربردهای بالینی:
      • ارزیابی افراد مشکوک به بیماری سلیاک. از جمله بیماران با علائم بالینی سازگار با بیماری سلیاک، بیماران با علائم نامشخص، و اشخاص مستعد ابتلا به بیماری ( سابقه خانوادگی افراد، ابتلا فرد به بیماری در گذشته).
      • آزمون غربالگری برای بیماری درماتیت هپتی فرم به همراه تست اندومیزیال آنتی بادی (EMA)
      • پایش بیماران سلیاک و درماتیت هرپتی فرم (DH) که رژیم عاری از گلوتن دریافت می کنند.
     
    • تفسیر:
    • مشاهده آنتی بادی ترانس گلوتامیناز بافتی اختصاصی برای بیماری سلیاک می باشد. همچنین احتمال وجود این آنتی بادی در سرم افراد مبتلا به درماتیت هپتی فرم نیز وجود دارد.  اشخاص با نتایج مثبت متوسط تا مثبت قوی به احتمال زیاد، تشخیص بیماری سلیاک است و باید با بیوپسی روده تشخیص تأیید گردد. در صورتی که بیماران تحت یک رژیم سخت عاری از گلوتن قرار گیرند، تیترtTG-IgA در عرض 6 تا 12 ماه کاهش پیدا خواهد کرد. در بیماران مبتلا به سلیاک که کمبود IgA دارند اندازه گیری tTG-IgG توصیه می گردد.
     
    • توضیحات:
    • آنتی بادیهای تراتس گلوتیناز بافتی(anti-tTg) برای بیماری سلیاک دارای اختصاصیت بالایی می باشد. همچنین در تشخیص درماتیت هرپتی فرم نیز بکارمی روند.
    • نتایج با شدت آنتروپاتی حساس به گلوتن همبستگی دارد. اما نتایچ منفی تشخیص بیماری را رد نمی کند. Anti-tTG نسبت به EMA حساستر می باشد اما اختصاصیت یا ویژگی کمتری نسبت به EMA دارد.
    • از آنجایی که در بیماران مبتلا به فرم خفیف انتروپاتی حساس به گلوتن ممکن است سطوح آنتی‏بادی قابل ردیابی نباشد، یک نتیجه منفی بیماری سلیاک یا درماتیت هرپتی فرم را بطور کامل رد نمی‏کند. در این موارد انجام آزمایش بیوپسی روده برای اشخاص مشکوک و مستعد ابتلا به بیماری توصیه می گردد.
    • فقدان IgA در تعداد قابل توجهی از بیماران مبتلا به سلیاک یافت می‏شود که منجر به عدم تولید  IgA-EMA خواهد شد. در این موارد اندازه‏گیری Anti-tTG IgG و  Anti-Gliadin IgG جهت تشخیص مفید خواهند بود.
    • در نتایج Anti-tTG  منفی که شخص کمبود IgA ندارد. تشخیص بیماری سلیاک غیر محتمل می باشد و انجام بیوپسی روده ضرورت ندارد.
    • الگوی آنتی بادی در درماتیت هرپتی فرم ممکن است متغیرتر از بیماری سلیاک باشد. بنابراین، تعیین هر دو آنتی بادی EMA و tTG برای به حداکثر رساندن حساسیت آزمون های سرولوژیک توصیه می شود.
    • نتایج مثبت آزمون باید همراه با علائم بیمار، تاریخچه بالینی، و دیگر یافته های آزمایشگاهی ارزیابی شود.
    • روش EIA  (الایزا) جهت تشخیص بیماری سلیاک از حساسیت، ویژگی و قابلیت دسترسی بالایی برخوردارند.
    • ارتباطی قویی بین هاپلوتایپ HLA-DQ2 یا HLA-DQ8 با بیماری سلیاک شناخته شده ولی اکثر افرادی که HLA–DQ2 را بروز می‏دهند دچار بیماری نمی‏شوند.
     
    • سایر نام ها: آنتی بادی ترانس گلوتامیناز بافتی، Anti-Tissue-Transglutaminase IgA/IgG
    • نوع نمونه: سرم
    • شرایط نمونه گیری: نیاز به ناشتایی نمی باشد
    •  نام آزمایش: Endomysial Antibody,Serum IgA
    •  نام اختصاری: EMA
    • سایر نام ها: (Endomysium Antibodies،Celiac disease test ، Anti Endomysium Ab (AEA
    • بخش انجام دهنده: ایمونولوژی
    • نوع نمونه قابل اندازه گیری: سرم
    • حجم نمونه مورد نیاز:  1 ml
    • شرایط نمونه گیری: نیاز به ناشتایی یا آمادگی به خصوصی نمی باشد.
     
    • ملاحظات نمونه گیری:
      • نمونه گیری می بایست در شرایط استریل جمع آوری و نگهداری گردد.
      • پس از جمع آوری نمونه بالافاصله در یخچال (8-2 درجه سانتیگراد) قرار دهید.
      • مستندی از بیمار در مورد آسیب شناسی پوست تهیه کنید.
     
    • موارد عدم پذیرش نمونه: نمونه به شدت همولیز، لیپمیک یا ایکتریک مورد قبول نمی باشد.
     
    • شرایط نگهداری:
      • نمونه در 8-2  درجه سانتیگراد به مدت 5 روز و در ◦c20- به مدت 3 هفته پایدار است. جهت نگهداری طولانیتر باید در ◦c 70-  نگهداری شود.
      • نمونه باید در شرایط استریل نگهداری گردد.
     
    • کاربردهای بالینی:
      • تست تشخیصی برای بیماری سلیاک و درماتیت هرپتی فرم (DH)
      • پایش بیماران سلیاک و درماتیت هرپتی فرم (DH) که رژیم عاری از گلوتن دریافت می کنند.
      • این تست ممکن است به خصوص در کودکان سودمند باشد، از جمله ارزیابی کودکان مبتلا به اختلال در رشد، کم خون (آنمیک)، نفخ شکمی، اسهال، استاتوره، کرامپ های روده ای و کاهش وزن.
     
    • روش مرجع: -
    • روش ارجح: فلوئورسانس غیر مستقیم (IFA)
    • سایر روشها: الایزا (ELISA)
     
    • مقادیر طبیعی: منفی: تیتر کمتر از 1/10
     
    • تفسیر:
      • وجود IgA-EMA در سرم حساسیت و ویژگی بالایی برای درماتیت هرپتی فرم (DH) و بیماری سلیاک دارد. تیتر IgA-EMA به طور کلی با شدت آنتروپاتی حساس به گلوتن ( جوانه گندم) مرتبط است.
      • در بیمارانی که رژیم عاری از گلوتن را به دقت رعایت می کنند، تیتر IgA-EMA  ظرف 12-6 ماه پس از آغاز درمان رژیمی، شروع به کاهش می کند.
     
    • عوامل مداخله گر :
      • منفی کاذب در تست EMAدر بیماران مبتلا به سلیاک یا DH که تنها آتروفی حساس به گلوتن ملایم دارند دیده می شوند.
      • همولیز شدید، لیپمیک شدید و ایکتریک شدید منجر به تداخل در نتایج آزمون می گردد.
     
    • توضیحات:
    • از آنجایی که تست EMA از ویژگی بالایی (80%) برای بیماری سلیاک برخوردار است، بنابراین این آزمون ممکن است نیاز به نمونه برداری (بیوپسی) مکرر از روده کوچک را مرتفع نماید.
    • تجویز رژیم عاری از گلوتن در بیماری سلیاک (آنتروپاتی حساس به گلوتن) منجر به کاهش علائم ظرف 6 تا 12 ماه می گردد.
    • ترانس گلوتیناز بافتی یک اُتوآنتی ژن می باشد که توسط آنتی بادیهای آندومیزیال (EMA) شناسایی می گردند. آنتی بادیهای تراتس گلوتیناز بافتی
    • (anti-tTg) برای بیماری سلیاک دارای اختصاصیت بالایی می باشد. همچنین در تشخیص درماتیت هرپتی فرم نیز بکار می روند.  نتایج با شدت آنتروپاتی حساس به گلوتن همبستگی دارد. اما نتایچ منفی تشخیص را رد نمی کند. Anti-tTG نسبت به EMA حساستر می باشد اما اختصاصیت یا ویژگی کمتری نسبت به EMA دارد.
    • در افرادی که بطور همزمان دچار کمبود IgA و بیماری سلیاک می باشند، اندازه گیری و تعیین EMA از کلاس IgG توصیه می گردد. گرچه IgA-EMA
    • شایعتر است.
    • بیماری سلیاک ممکن است در کاهش کلسترول با غلظت بالا به سطوح نرمال نقش داشته باشد.
    • آهن سرم کمتر از 60µg/dl، فرتین کمتر از 50µg/dl، کلسترول کمتر از 156 mg/dl  و آنمی هیپوکرومیک (هموگلوبین مردان: کمتر از 13g/dl، هموگلوبین زنان: کمتر از 12 g/dl) پیشگویی کننده بیماری سلیاک است.